Αφιέρωμα: Παιδεία-Εκπαίδευση (11)

13 στοιχεία της ιδεολογικής επίθεσης 

στην Εκπαίδευση

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΣΤΑΝΑΣ 28/04/2015

(Είναι καθηγητής στην Μέση Εκπαίδευση. Προέρχεται από τον ευρύτερο χώρο της Ανανεωτικής Αριστεράς, είναι ευρωπαϊστής και φανατικός υπέρμαχος των συνεργασιών. Αρθρογραφεί συχνά σε εφημερίδες και περιοδικά, ενώ είναι γνωστός και λόγω του μπλογκ του, «Μη Μαδάς τη Μαργαρίτα»).

Αν υπάρχει μια κόκκινη κλωστή που διαπερνάει όλες τις αλλαγές που πρόλαβε να κάνει η παρούσα κυβέρνηση (Σύριζα) στα της Παιδείας Θέματα είναι αυτή της καταστροφής. Ο νομοθέτης θέλει να ακυρώσει την όποια εκπαιδευτική διαδικασία. Δεν θέλει να κάνει απλώς μεταρρυθμίσεις σύμφωνα με την δική του πολιτική άποψη. Αναζητά τις ανοιχτές πληγές του εκπαιδευτικού μας συστήματος και χώνει το ιδεολογικό μαχαίρι, ώστε να το ξεκάνει. Σε κάθε πολιτικό σύστημα, σε κάθε πολιτισμένη χώρα, σε κάθε φάση της νεωτερικής εποχής η εκπαίδευση θέτει στόχους, αξιολογεί το αποτέλεσμα, συνομιλεί με το παραγωγικό μοντέλο, επικοινωνεί με τον υπόλοιπο κόσμο. Η κάθε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση είναι προϊόν ευρύτερης διαβούλευσης και αναζητά πλατιές και βαθιές συναινέσεις. 

Οι πρόσφατες προσπάθειες αλλαγής απλά στοχεύουν στην απορρύθμιση. Με σχέδιο και ιδεολογική ταυτότητα και εμμονή. Γι’ αυτό και γίνονται στα κλεφτά. Αποτελούν ένα είδος σοκ, την επιστημολογική τομή (που έλεγε και ο Αλτουσέρ) που θα σπάσει το ιδεολογικό συνεχές και θα συνεγείρει τα κοινωνικά υποκείμενα ώστε να αρνηθούν τη δομή της υπακοής βασικό στοιχείο της Εκπαίδευσης ως Ιδεολογικού Μηχανισμού του Κράτους. Σύμφωνα με τη θεωρία των ΙΜΚ η ηγεμονεύσουσα ιδεολογία μεταγγίζεται στους νέους μέσω της εκπαίδευσης και διαμορφώνει σκλάβους. Η Αστική Παιδεία και τα μυθεύματα της πρέπει να υπονομευθεί μιας και αναπαράγει την ιδεολογία του αστισμού και συντηρεί τις ταξικές διαφορές. Οι αξίες της Παραγωγής, της Αγοράς, της τεχνοκρατίας, της βασικής έρευνας, της αυταξίας της γνώσης, πρέπει σταδιακά να απονομιμοποιηθούν και εντέλει να λειώσουν μέσα στο καμίνι της ταξικής πάλης. 

Πάνω σε αυτές τις αρχές στηρίζεται και ο νομοθέτης για να αρχίσει δειλά την αποδόμηση της ήδη προβληματικής ελληνικής εκπαίδευσης. Γι’ αυτό και δεν προτείνει τίποτα δικό του, τίποτα καινούργιο. Απλώς κάνει κριτική στις όποιες μεταρρυθμίσεις έγιναν τα τελευταία τέσσερα χρόνια, επαναφέροντας το παλιό που δοκιμάστηκε επί 30 χρόνια και απέτυχε. 

Ας δούμε τις σημαντικότερες αλλαγές στην Ανώτατη και τη Μέση Εκπαίδευση και ας ψηλαφίσουμε το ιδεολογικό πρόσημο που αυτές φέρουν. Είναι σαφές ότι η Παιδεία δέχεται Ιδεολογική Επίθεση. 

Ανώτατη εκπαίδευση 

1. «Αιώνιοι φοιτητές» 

Η επαναφορά των «αιώνιων φοιτητών» και η δυνατότητα διακοπής των σπουδών για όσο διάστημα και όποτε ο καθένας επιθυμεί, μετατρέπει τη φοίτηση σε χαλαρή και αποσπασματική. Η εξουσία ωθεί το φοιτητή στο να μην παίρνει στα σοβαρά τις σπουδές του και να μη σέβεται την προσπάθεια που κάνει η πολιτεία αλλά και η οικογένειά του προκειμένου αυτός να αποκτήσει πανεπιστημιακά εφόδια. Μέσω αυτής της παρελκυστικής τακτικής, ο φοιτητής αποκόπτεται από το αντικείμενο, αδυνατεί να παρακολουθήσει τις επιστημονικές ή εκπαιδευτικές εξελίξεις, χάνει την επαφή και στο τέλος διακόπτει για πάντα. Μέχρι τότε έχει προσπαθήσει να παπαγαλίσει, να αντιγράψει ή έχει ζητήσει επιείκεια, μπας και σώσει την παρτίδα. Εκ των 139.175 λιμναζόντων στα ΑΕΙ και 39.283 στα ΑΤΕΙ μόνο οι 10.167 και οι 13.359 αντιστοίχως έδειξαν κάποιο ενδιαφέρον τα δύο τελευταία χρόνια για τις σπουδές τους συμμετέχοντας σε κάποια εξέταση. 

Συνεπώς, η επαναφορά του δικαιώματος της αιωνιότητας «διαφθείρει» και οδηγεί μαθηματικά σε λιγότερους άξιους πτυχιούχους. Οι λιμνάζοντες όμως είναι μια καλή δεξαμενή υποψηφίων αγωνιστών. 

2. Κατάργηση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας 

Η ηλεκτρονική ψηφοφορία κατηγορήθηκε για τεχνοφασιμό, ακριβώς επειδή έδινε τη δυνατότητα σε όλα τα μέλη του ΔΕΠ να εκλέξουν δημοκρατικά τα όργανα διοίκησης των πανεπιστημίων απ’ όπου και αν βρίσκονταν ενώ ταυτόχρονα εμπόδιζε τους «αντιφρονούντες» να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα. Η κατάργηση δίνει το δικαίωμα σε ισχνές μειοψηφίες να ελέγχουν τα όργανα στο μέτρο που πολλοί πανεπιστημιακοί δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν στις συνελεύσεις. Τους επιτρέπει να εκφοβίζουν όποιους δεν γουστάρουν και να τους εμποδίζουν την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Ενίοτε να παίρνουν και την κάλπη. Αυτά δεν είναι υποθέσεις, είναι γεγονότα που έζησαν τα ΑΕΙ τα τελευταία 30 χρόνια. 

Ο νομοθέτης φαίνεται ότι δεν επιθυμεί τη μαζική συμμετοχή των καθηγητών στην εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη των καλύτερων στη διοίκηση των Ιδρυμάτων. Ίσως γιατί οι χειρότεροι και κομματικά εξαρτώμενοι είναι πιο εύκολο να τα καταστρέψουν. 

3. Η επαναφορά διοικητικών και φοιτητών στις εκλογές των οργάνων Διοίκησης 

Φαίνεται ως δημοκρατικό μέτρο αλλά δεν είναι. Είναι μέτρο υπονόμευσης των θεσμών. Ειδικά όταν η ψήφος τους έχει σημαντικό βάρος στην εκλογή των Πρυτανικών Αρχών. Φοιτητικές παρατάξεις και συνδικάτα διοικητικών συναλλάσσονται με τους υποψηφίους για την ικανοποίηση των συντεχνιακών τους αιτημάτων. Οι συνδικαλιστικές παρατάξεις, κακέκτυπα του πολιτικού συστήματος, διεκδικούν διευκολύνσεις και προνόμια, ανοχή στις καταλήψεις, πρόσθετες εξεταστικές περιόδους, ευκολότερο πτυχίο. Αντί ο παιδαγωγός να «άγει τους παίδας» άγεται από αυτούς. Τελείως λογικό για τα ελληνικά δεδομένα αλλά καταστρεπτικό για την ποιότητα των σπουδών και την αξιοπιστία των εκδιδόμενων τίτλων. 

Το πανεπιστήμιο είναι ιδανικός χώρος για να στρατολογηθεί η ελίτ της ελληνικής κομματοκρατίας. Παρέχει συνθήκες εργαστηρίου, όπου λίγες δεκάδες ακτιβιστές μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινότητα χιλιάδων, να φορέσουν ιδεολογικό μανδύα και να προσποιηθούν ότι εκφράζουν κάποιο κοινωνικό κίνημα προωθώντας τα συμφέροντα μειοψηφιών. Έναν τέτοιο μανδύα φορά και ο νομοθέτης. 

4. Κατάργηση των Συμβουλίων Διοίκησης 

Τα Συμβούλια Διοίκησης εξασφάλιζαν το δημοκρατικό αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ και λειτουργούν σε τουλάχιστον 800 ΑΕΙ της Ευρώπης. Κυρίως επόπτευαν τις πρυτανικές αρχές, πράγμα που δεν μπορούσε να κάνει η Σύγκλητος λόγω του μεγάλου μεγέθους, της μη εξειδίκευσης και της εξάρτησής από τις πρυτανικές αρχές. Το σημαντικότερο, επέλεγαν εξωτερικά μέλη, ξένους και Έλληνες της διασποράς, πανεπιστημιακούς διεθνούς φήμης που ήρθαν ανιδιοτελώς να βοηθήσουν στην αναδιάρθρωση του ελληνικού πανεπιστημίου. Αυτούς κυρίως στοχεύει η απορρύθμιση. Γιατί συνέδεαν τα ελληνικά ΑΕΙ με τον υπόλοιπο κόσμο, έφερναν τις διεθνείς πρακτικές και καινοτομίες στα καθ’ ημάς, έδιναν ένα δυτικό αέρα στη χειμαζόμενη πολιτιστικά και επιστημονικά Ελλάδα. 

Η κλειστότητα της ελληνικής κοινωνίας είναι ο στόχος του νομοθέτη. Έτσι θα μπορούμε να τρώμε τις σάρκες μας αναπαράγοντας την εθνική μας μοναξιά, μέχρι την ολοκληρωτική ανατροπή του συστήματος. Την ολοκληρωτική καταστροφή. 

5. Κατάργηση αγγλόφωνων τμημάτων 

Τα προπτυχιακά Αγγλόφωνα τμήματα (κλασικές σπουδές και διοίκηση τουριστικών) που ιδρύθηκαν το 2014 με απόφαση του υπουργού Λοβέρδου είναι αυτοχρηματοδοτούμενα και έμελλε να προσελκύσουν φοιτητές από την Αυστραλία, την Κίνα, τη Ρωσία, τον Καναδά και τη Μέση Ανατολή. Θα λειτουργούσαν ως πρεσβευτές του ελληνικού πολιτισμού. Εδώ ο νομοθέτης κλείνει την πόρτα στους ξένους φοιτητές που θα ήθελαν να σπουδάσουν στην Ελλάδα και φυσικά και στα χρήματά τους. Προφανώς γιατί θεωρεί ότι τα αγγλόφωνα τμήματα είναι προανάκρουσμα της ίδρυσης ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Αλλά και γιατί η λειτουργία τους, εκ των πραγμάτων σύγχρονη και αξιόπιστη, θα αποτελέσει αλλαγή παραδείγματος. Η παρουσία ξένων φοιτητών θα προκαλέσει συγκρίσεις, θα συμβάλει στην επικοινωνία με τον «έξω κόσμο», θα λειτουργήσει ευεργετικά για τον πολιτισμό μας. 

Η απομόνωση είναι και εδώ η επιδίωξη του νομοθέτη. Μόνο που η απομόνωση από τον πολιτισμένο κόσμο προωθεί τον ήδη αναπτυγμένο αυτισμό μας, άρα και την αυτοκαταστροφή. 

6. Αξιοποίηση της Περιουσίας των ΑΕΙ 

Καταργείται η πρόβλεψη του νόμου 4009/2011 για ένα ΝΠΙΔ με επαγγελματική διοίκηση που θα αξιοποιεί την περιουσία των Ιδρυμάτων. Η χρηματοδότηση των ΑΕΙ μέσω της εξασφάλισης πόρων με δικά τους μέσα, με διαφανή και μη πελατειακό τρόπο προφανώς και θα ενίσχυε την εκπαιδευτική αποστολή τους. 

Σύμφωνα με την ιδεολογία του νομοθέτη κάτι τέτοιο οδηγεί δήθεν στο πανεπιστήμιο της αγοράς. Απλά οδηγεί σε ένα σύγχρονο και καλύτερα εξοπλισμένο Ίδρυμα και αυτό θα ενισχύει το ρόλο του ως Ιδεολογικό Μηχανισμό του Αστικού κράτους. Προφανώς και πρέπει να εμποδιστεί. 

7. Πανεπιστημιακό Άσυλο 

Το πανεπιστημιακό άσυλο μένει ως έχει στον προηγούμενο νόμο. Όπως όμως έδειξαν τα γεγονότα με την κατάληψη των κεντρικών του ΕΚΠΑ, η προστασία του είναι αποκλειστικά θέμα της Αστυνομίας η οποία είναι ελεγχόμενη από την κεντρική διοίκηση και ως εκ τούτου ρυθμίζεται από την ιδεολογία και την πολιτική βούληση των εκάστοτε κυβερνώντων. Ούτως ή άλλως ο όρος δεν αντιπροσωπεύει απολύτως τίποτα. 

Αν οι καταλήψεις (γιατί αυτές συνιστούν σήμερα παραβίαση του ασύλου) προάγουν τους ταξικούς αγώνες και εμποδίζουν την εκπαιδευτική διαδικασία είναι ευπρόσδεκτες και προστατεύονται. 

Μέση Εκπαίδευση 

8. Επιλογή διευθυντών σχολικών μονάδων 

Η «καινοτομία» εδώ είναι η συμμετοχή του Συλλόγου των καθηγητών του σχολείου κατά 33% στη μοριοδότηση του υποψηφίου διευθυντή. Μαζί και με την προϋπηρεσία, που θα την έχουν όλοι, ο Σύλλογος βγάζουν τον διευθυντή. Με αυτόν τον τρόπο ο νέος διευθυντής είναι ένας παλιός καθηγητής που ξέρει πρόσωπα και πράγματα, κυρίως πρόσωπα. Ο υποψήφιος δεν εξετάζεται σε γνώσεις διοικητικής νομοθεσίας. Προφανώς γιατί του επιφυλάσσουν το ρόλο του διεκπεραιωτή των κυβερνητικών ντιρεκτίβων. Τα αντικειμενικά κριτήρια υποβαθμίζονται και η συνέντευξη καταργείται. Φυσικά και η τελευταία αποτελούσε, διαχρονικά, αντικείμενο διακομματικής συναλλαγής. Αλλά θα μπορούσε η επιλογή να γίνεται από κάποια ανεξάρτητη αρχή ή από κάποια επιστημονική επιτροπή και όχι από τα ΠΥΣΔΕ. Η επιλογή στελεχών μεγάλων πολυεθνικών εταιριών στηρίζεται κυρίως στη συνέντευξη. Ο Σύλλογος δεν αποτελεί ενιαίο σώμα και δεν έχει τα επιστημονικά και κοινώς αποδεκτά μέσα για να κρίνει ορθά και σε όφελος του δημόσιου συμφέροντος. Θα κρίνει με βάση φιλίες, πολιτικές προτιμήσεις και ιδιοτέλειες. Είναι πρωτάκουστο οι δημόσιοι λειτουργοί να επιλέγουν τον προϊστάμενό τους. Με ποιο κύρος ο διευθυντής θα ελέγχει τους υφιστάμενους; 

Και εδώ ο στόχος του νομοθέτη είναι διαλυτικός. Ένα σχολείο που ο κάθε δάσκαλος κάνει ότι θέλει και ο διευθυντής δεν έχει κανένα θεσμικό κύρος, είναι ένα χειρότερο σχολείο. Αν αυτό συνδυαστεί με την κατάργηση της αξιολόγησης οδηγούμεθα σε ένα σχολείο χωρίς πραγματική ιεραρχία και ατομική ευθύνη. 

9. Αξιολόγηση διδασκόντων και δομών 

Η κατάργηση κάθε εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης είναι αυτονόητη στο μέτρο που αποτέλεσε αιχμή της αντιπολιτευτικής δράσης του κυβερνώντος κόμματος τα προηγούμενα χρόνια. Όμως, η αξιολόγηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι διεθνής πρακτική και έχει κριθεί απαραίτητη για τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Είναι γνωστό ότι το μόνο που δεν συζητείται στα ελληνικά δημόσια σχολεία είναι η ποιότητα της διδασκαλίας και των δομών του συστήματος. Ποτέ μα ποτέ δεν επιχειρούνται έρευνες, απολογισμοί, κρίσεις και διορθώσεις. Γι αυτό εξάλλου γιγαντώνεται η εξωσχολική εκπαίδευση. 

Ο νομοθέτης δεν θέλει ένα σχολείο αυτογνωσίας, ετεροπαρατήρησης και αυτοβελτίωσης. Δεν θέλει να μετρήσει και να ρυθμίσει με τρόπο επιστημονικό. Τα αφήνει όλα στον πατριωτισμό των διδασκόντων, στην εκ των ενόντων δράση, στην πατέντα. Επιδιώκει απλά τον γρηγορότερο μαρασμό της ήδη αναιμικής Μέσης Εκπαίδευσης. 

10. Παράταση του σχολικού έτους λόγω καταλήψεων 

Το κυβερνών κόμμα αλλά και η συνδικαλιστική νομενκλατούρα στήριξαν ανέχτηκαν ή και καθοδήγησαν στο παρελθόν τις εποχιακές καταλήψεις των σχολείων από ισχνές μειοψηφίες μαθητών που συνήθως ήθελαν τις φθινοπωρινές διακοπές τους. Το μόνο που θα μπορούσε να αναχαιτίσει αυτή τη μάστιγα ήταν η υπόθεση της παράτασης της σχολικής χρονιάς, μέσο όχι τιμωρητικό, αλλά απλά αναγκαίο για την σωστή ολοκλήρωση της διδασκόμενης ύλης. Η αναπλήρωση μέσω των μονοήμερων αργιών ή των σχολικών εκδρομών που εφαρμόστηκε τα προηγούμενα χρόνια απεδείχθη φενάκη. Η συρρίκνωση του πραγματικού διδακτικού χρόνου (κάτω από 160 μέρες το χρόνο) είναι η βασική αιτία της αδυναμίας του σχολείου να εκτελέσει το πρόγραμμά του. 

Ο νομοθέτης όμως ενδιαφέρεται για λιγότερο σχολείο και περισσότερη δήθεν επανάσταση. Αντικειμενικά προτρέπει σε καταλήψεις. Ούτως ή άλλως η Παιδεία μέσα στα Λύκεια έχει εδώ και χρόνια, υποβαθμιστεί δραματικά. Καταλήψεις χωρίς συνέπειες, απλά κάνουν τη ζωή όλων, μαθητών και καθηγητών, πιο άνετη. 

11. Κατάργηση της Τράπεζας Θεμάτων 

Η επιλογή των θεμάτων των ενδοσχολικών εξετάσεων των Λυκείων μέσω της τυχαίας κλήρωσης από Τράπεζα Θεμάτων είχε στόχο να κάνει το Λύκειο στοιχειωδώς αξιόπιστο. Να αναγκάζει τον δάσκαλο να ολοκληρώνει την ύλη και το μαθητή να μελετά όλα τα μαθήματα, αφού έχανε τη δυνατότητα να γράφει σχεδόν επί γνωστών θεμάτων. Να θέτει κοινά κριτήρια για το επίπεδο των γνώσεων που απέκτησε ο κάθε μαθητής στο τέλος της χρονιάς, σε κάθε μάθημα. Άλλος σκοπός ήταν να εισαγάγει τη συμμετοχή του βαθμού του Λυκείου στην επιλογή των νέων φοιτητών. Πέρα από ένα δώρο στους συνδικαλιστές και στους διδάσκοντες, η ακύρωση της Τράπεζας και η επαναφορά των κανόνων βαθμολογίας στο παλιό αστείο μοντέλο αποτελούν στοιχεία ιδεολογικής επίθεσης. 

Αν υπήρχε πιθανότητα κάποιοι να διαβάσουν και να μάθουν κάτι από τα διδασκόμενα αντικείμενα, αυτή εξανεμίζεται. Το Λύκειο εξαφανίζεται από σχολική μονάδα και μετατρέπεται σε έναν τυπικό προθάλαμο των ΑΕΙ, όπως ήταν παλιά. Τι απομένει; Τα Φροντιστήρια να πάρουν όλη την ευθύνη πάνω τους. Αμ δε. 

12. Ιδιωτικά σχολεία και Φροντιστήρια 

Μοιάζει να ρώτησαν «πού γίνεται σωστή σχολική δουλειά» και να πήραν την απάντηση «στα Ιδιωτικά και τα Φροντιστήρια». «Γιατί;» ρώτησαν και πάλι. «Διότι τα μεν Ιδιωτικά κάνουν ενισχυτική διδασκαλία στους μαθητές τους μετά τις 2 μ.μ. και τα Φροντιστήρια λειτουργούν μέσα στις διακοπές, τις αργίες και τις Κυριακές. Το αποτέλεσμα είναι να απαγορευτούν τέτοιες κακές δραστηριότητες. Δεν εξετάζουμε τον αυταρχισμό μιας τέτοιας δράσης πάνω σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Ούτε και το αδύνατον εφαρμογής του νόμου. Εξετάζουμε την ιδεολογική πρόθεση. Αν τα Φροντιστήρια και τα Ιδιωτικά κάνουν καλή δουλειά, δηλαδή εκπαιδεύουν σωστά, πρέπει να εμποδιστούν με κάθε τρόπο. Ακόμα και με αστείες παρεμβάσεις. 

Ο νομοθέτης εδώ λειτουργεί συμβολικά. Επιτίθεται στο αναγκαίο κακό της ιδιωτικής εκπαίδευσης, αλλά και στην επάρκειά της. Είναι σα να μας λέει «δεν θα αφήσω κανέναν να κοινωνεί των αστικών γνώσεων». 

13. Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία 

Έχει γίνει πολλή συζήτηση για την κατάργηση των ΠΠΣ. Σχολεία σχεδόν χιτλερικής εμπνεύσεως, σχολεία ρετσινιάς κλπ. Διαχωρίστηκαν τα πειραματικά από τα 4-5 Πρότυπα, δεν έγιναν όμως ακόμα θεσμικές επεμβάσεις στη λειτουργία τους. Μόνο οι διευθυντές τους θα εκλέγονται όπως και των άλλων σχολείων. Ίσως για το διεθνή σάλο που ξεσήκωσε η διατύπωση των προθέσεων. Όμως καταργήθηκε η επιλογή των μαθητών τους μέσω εξετάσεων. ΄Επανήλθε η αναξιόπιστη κλήρωση. Οι εξετάσεις αποτελούσαν ένα συμβόλαιο μεταξύ μαθητών και σχολείου για την επίπονη και συναρπαστική διαδικασία που θα ακολουθούσε. Ο μαθητής που επέλεξε να διαβάσει, να κοπιάσει, να διαγωνιστεί για να εισέλθει στο Πρότυπο σχολείο είναι και αυτός που θα τιμήσει την επιτυχία του. Θα αγαπήσει το σχολείο του και θα αφεθεί συνεργαζόμενος στα έμπειρα χέρια και μυαλά των δασκάλων του. Δεν θα το κλείσει και δεν θα το χαλάσει. Θα το προφυλάξει, γιατί το θεωρεί δικό του, αφού αγωνίστηκε για να το κατακτήσει και θα βοηθήσει το δάσκαλο να εφαρμόσει ότι πιο καινοτόμο υπάρχει για τη μόρφωσή του. Να πειραματιστεί και να μετρήσει προς όφελος αυτού και όλης της κοινωνίας. 

Για το νομοθέτη θα γίνει υποχείριο και ενεργούμενο της αστικής τάξης μιας και αυτή θα καρπωθεί εν τέλει την προκοπή του. Ο νομοθέτης δεν θέλει ποιοτική συμμετοχική, δημοκρατική εκπαίδευση που βελτιώνει τη θέση των παιδιών της εργατικής τάξης. Γιατί έτσι ενσωματώνονται στο σύστημα. Προτιμά τον εξισωτισμό προς τα κάτω, την πολιτιστική εξαθλίωση, παλιά σταλινική μέθοδο ποδηγέτησης των μαζών. 

Η εκπαιδευτική κοινότητα έχει καθήκον να αντιδράσει στην ιδεολογική επίθεση που δέχεται η Παιδεία μας.

https://www.athensvoice.gr/politics/95334_13-stoiheia-tis-ideologikis-epithesis-stin-ekpaideysi

Αφιέρωμα: Παιδεία-Εκπαίδευση (10)

Η διαφθορά στο Εκπαιδευτικό 

σύστημα και οι επιπτώσεις...

Σκάνδαλο SCIgen 

Δεκάδες ψεύτικες μελέτες έγιναν δεκτές σε επιστημονικά συνέδρια

 

Τουλάχιστον 120 πλαστές μελέτες, γραμμένες από πρόγραμμα υπολογιστή, δημοσιεύτηκαν τα τελευταία χρόνια στα πρακτικά επιστημονικών συνεδρίων. Την αποκάλυψη έκανε ένας «ακτιβιστής» της επιστημονικής αξιοπιστίας, ο οποίος ανάγκασε μεγάλους εκδοτικούς οίκους να αποσύρουν τις επίμαχες δημοσιεύσεις και να λάβουν μέτρα για να προστατεύσουν το κύρος τους. 

Ο Σιρίλ Λαμπέ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Ζοζέφ Φουριέ στη Γκρενόμπλ της Γαλλίας, ανέπτυξε έναν αλγόριθμο που σαρώνει τη βιβλιογραφία και εντοπίζει ψεύτικες δημοσιεύσεις γραμμένες από το πρόγραμμα SCIgen. 

Το SCIgen (το όνομα βγαίνει από τη φράση «γεννήτρια επιστήμης») δημιουργήθηκε το 2005 από ερευνητές του MIT και χρησιμοποιεί τυχαίους συνδυασμούς φράσεων για να παράγει πλαστές μελέτες Επιστήμης Υπολογιστών (μια παραλλαγή του SCIgen παράγει μάλιστα σατιρικές μελέτες Φυσικής στο δικτυακό τόπο arXiv vs. snarXiv). 

Οι δημιουργοί του προγράμματος ήθελαν να δείξουν ότι ακόμα και ψεύτικες μελέτες μπορούν να γίνουν δεκτές σε επιστημονικές επιθεωρήσεις και συνέδρια. Όπως αποδεικνύεται, όμως, το λογισμικό έχει χρησιμοποιηθεί πολύ περισσότερες φορές από ό,τι θα φανταζόταν κανείς. 

Τα τελευταία δύο χρόνια, ο αλγόριθμος του Λαμπέ εντόπισε πάνω από 120 «μελέτες» του SCIgen στα δημοσιευμένα πρακτικά 30 και πλέον συνεδρίων που πραγματοποιήθηκαν το διάστημα 2008-2013, τα περισσότερα στην Κίνα. 

Οι 16 από αυτές βρίσκονταν σε πρακτικά που δημοσίευσε ο μεγάλος γερμανικός οίκος Springer, και οι υπόλοιπες σε πρακτικά που δημοσίευσε το αμερικανικό Ινστιτούτο Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Μηχανικών (IEEE). 

«Οι μελέτες είναι εύκολο να εντοπιστούν» λέει ο Λαντέ στο δικτυακό τόπο του Νature (του οποίου ο εκδότης είναι ανταγωνιστής της Springer και του IEEE). 

Ο αλγόριθμος, σχεδιασμένος να ανιχνεύει το χαρακτηριστικό λεξιλόγιο του SCIgen, είχε παρουσιαστεί το 2005 σε δημοσίευση του Λαντέ στην επιθεώρηση Scientometrics της Springer. 

Η Springer ενημερώθηκε για το θέμα από τον Λαντέ το 2005 και αφαίρεσε άμεσα τις επίμαχες μελέτες, όπως συνέβη και με τo IEEE στα τέλη του 2013. Και οι δύο εκδότες διαβεβαιώνουν ότι έλαβαν μέτρα για να αποτρέψουν παρόμοια περιστατικά στο μέλλον. 

Προκαλεί όμως εντύπωση πώς οι πλαστές μελέτες διέφυγαν της προσοχής των επιστημόνων που αναλαμβάνουν να ελέγξουν τα άρθρα των συναδέλφων τους πριν από τη δημοσίευσή τους. Το Nature δηλώνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν μπορούσε να έρθει σε επαφή με τους ερευνητές που υπέγραφαν τη μελέτη και τους επιμελητές τους, ούτε γνωρίζει το εάν οι ερευνητές που εμφανίζονται στις μελέτες είχαν επίγνωση για τη χρήση των ονομάτων τους. 

Όπως φαίνεται, οι προσπάθειες του Λαντέ είναι άκρως αποτελεσματικές στον πόλεμο κατά της επιστημονικής απάτης. Το 2010, χρησιμοποίησε το SCIgen για να παράξει 102 ψεύτικες μελέτες, οι οποίες περιείχαν παραπομπές σε άλλες ψεύτικες μελέτες, στο φανταστικό όνομα «Ίκε Άνκαρε). Οι μελέτες αυτές εισήχθησαν στη βιβλιογραφική υπηρεσία Google Scholar και ο Ίκε Άνκαρε έγινε ο 21ος ερευνητής με τις περισσότερες παραπομπές στη βιβλιογραφία, πιο πάνω και από τον Αϊνστάιν. 

Σε ένα άλλο, πιο πρόσφατο περιστατικό, ο επιστημονικός δημοσιογράφος του Χάρβαρντ Τζον Μποχάνον δημιούργησε μια πλαστή μελέτη και ξεγέλασε τις 157 από τις 304 επιθεωρήσεις ανοιχτής πρόσβασης στις οποίες απευθύνθηκε. 

Σύμφωνα με τον Λαντέ, πάντως, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ανοιχτές (δωρεάν) επιθεωρήσεις είναι λιγότερο αξιόπιστες, αφού το σκάνδαλο που αποκάλυψε αφορά παραδοσιακές, συνδρομητικές εκδόσεις.

25 Φεβρουαρίου 2014

https://www.in.gr/2014/02/25/tech/dekades-pseytikes-meletes-eginan-dektes-se-epistimonika-synedria/

Το εκπαιδευτικό σύστημα καταστρέφει την οικονομία

Δευτέρα, 14-Σεπ-2015

Του Ανδρέα Ζαμπούκα 

Η νέα χρονιά για σχολεία και πανεπιστήμια, ξεκινάει τώρα. Και ως συνήθως, όλα πάνε προς το χειρότερο. Αναρωτιέμαι πολλές φορές, αν είμαστε η μοναδική χώρα στον δυτικό κόσμο, που αγνοεί τους νόμους της εξέλιξης, της "βαρύτητας", της φυσικής και γενικότερα, όλων αυτών των αρχών της προόδου που χαρακτηρίζουν τη φύση και το ανθρώπινο είδος. Έχω μάλιστα, την αίσθηση πως μόνο οι ισλαμικές κοινωνίες των διαλυμένων κρατών μπορεί να έχουν στην ουσία, φθίνουσα πορεία εξέλιξης στο εκπαιδευτικό τους σύστημα. 

Σε κάθε περίπτωση, αν μετρήσουμε τους δείκτες προσαρμογής των νέων ανθρώπων στην πολιτισμική και οικονομική πραγματικότητα, θα διαπιστώσουμε ότι βρισκόμαστε σε χειρότερη θέση, ίσως ακόμα κι από τη δεκαετία του 1950! Και αναφέρομαι στην επίδραση του εκπαιδευτικού συστήματος σε μαθητές και φοιτητές. Όχι στη γενική προσαρμογή της κοινωνίας στον δυτικό πολιτισμό, που ήρθε έτσι κι αλλιώς, με την κατανάλωση και την τεχνολογία. 

Ας προσέξουμε κάποια αναμφισβήτητα στοιχεία που στοιχειοθετούν τη σύγχρονη πραγματικότητα. Η ανεργία των νέων καλπάζει, ξεπερνώντας σίγουρα το 50%. Η αυθαίρετη εξειδίκευση καταδίκασε πολλούς από αυτούς στη μετανάστευση στο εξωτερικό και τους υπόλοιπους σε αλλαγή δραστηριότητας. Και τέλος, απαξιώθηκε εδώ και δεκαετίες η χειρωνακτική εργασία, ως αποτέλεσμα μιας λαϊκιστικής αντίληψης που θέλει τον Έλληνα πρωταγωνιστή, σε κρατικοδίαιτα αστικά επαγγέλματα. 

Αλλά και όσοι νέοι εργάζονται, θα πρέπει να μας απασχολήσει πού εργάζονται. Πόσοι παράγουν νέο εξαγώγιμο προϊόν και πόσοι συμμετέχουν σε νεοφυείς επιχειρήσεις ή τουλάχιστον στην πρωτογενή παραγωγή; Επίσης πόσοι από αυτούς είναι σε θέση να υποστηρίξουν μία μακροπρόθεσμη παραγωγική θέση ή να μπορέσουν γρήγορα να ανταποκριθούν στις αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στην οικονομία και στις ανάγκες της αγοράς. 

Δυστυχώς με μερικούς απλούς υπολογισμούς ανακαλύπτουμε ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό των Ελλήνων μπορούν να ανταποκριθούν μαζί με το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον στις νέες συνθήκες της παγκόσμιας οικονομίας. Και είναι βέβαιο ότι τα σχολεία σε συνδυασμό με τα πανεπιστήμια, έχουν μεγάλο μερίδιο της ευθύνης γι' αυτό.

Εδώ και δεκαετίες η ελληνική οικονομία εμφανίζει φαινόμενα πληθωρισμού σε πολλά παραγωγικά μεγέθη. Θα έλεγε κανείς πως αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του κακού καπιταλισμού αφού δημιουργεί συνεχώς φούσκες, κατάλληλες μόνο για να πλουτίζουν οι λίγοι και να γεμίζουν με ψευδαισθήσεις οι πολλοί. Οι φούσκες εν τω μεταξύ, σχηματίζονται στην οικονομία, όταν η κοινωνία διαθέτει μεγάλα στρώματα καταναλωτών με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο και έντονη ημιμάθεια. Το χρηματιστήριο, τα ακίνητα, και η εμμονή στα αστικά επαγγέλματα δείχνουν ότι η σύγχρονη ελληνική παιδεία προετοιμάζει ανώριμους πολίτες που συμπεριφέρονται ως πρόβατα για σφαγή.

Επιπλέον, η διάρκεια ζωής των ελληνικών επιχειρήσεων στατιστικά, είναι πολύ μικρότερος από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Κι εδώ, εκτός από τις επεμβάσεις του κράτους, σημαντική είναι και η παντελής έλλειψη επιχειρηματικής αγωγής από την βασική εκπαίδευση των Ελλήνων. Στα ελληνικά σχολεία, όχι μόνο δεν υπάρχει αντίστοιχο μάθημα αλλά η επιχειρηματικότητα αντιμετωπίζεται ως μάστιγα της κοινωνίας που διαφθείρει τα μέλη της...

Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα που συνδέει την παντελή έλλειψη οργάνωσης της τεχνικής εκπαίδευσης, με τον γιγαντισμό των πανεπιστημίων, είναι ο προσανατολισμός των νέων σε λάθος επαγγέλματα. Δεν υπάρχει κανένα εθνικό σχέδιο, μία έστω σοβαρή κρατική μελέτη που να προσδιορίζει τις ανάγκες της οικονομίας και να τη συνδέει με τον επαγγελματικό προσανατολισμό τους. Ούτε και τα πανεπιστήμια σχετίζονται άμεσα με την αγορά, την επιχειρηματική δράση και τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Από ό,τι φαίνεται, για το πολιτικό σύστημα που διοικεί τη χώρα, είναι αδιάφορη η συμμετοχή της έρευνας στην παραγωγική οικονομία της. Είναι επίσης αδιάφορη η δημιουργία βασικών υποδομών για ένταξη της επιστημονικής κοινότητας σε κερδοφόρες δράσεις που θα φέρουν νέες θέσεις εργασίας στους νέους. 

Αλλά το σημαντικότερο απ΄ όλα είναι η αδυναμία της ελληνικής εκπαίδευσης να δημιουργήσει έναν Έλληνα κοσμοπολίτη, εξωστρεφή, καινοτόμο και ελεύθερο από τα συμπλέγματα του παρελθόντος. Έναν σύγχρονο τύπο ανθρώπου που θα αισθάνεται έτοιμος να παράγει ΑΕΠ για την κοινωνία του. Αντίθετα, ολόκληρο το σύστημα διοικείται από φοβικά ανθρωπάκια, κολλημένα σε μια εθνοκεντρική και ξεπερασμένη παιδεία που παράγει φαντασιόπληκτους και κρατικοδίαιτους πολίτες, εντελώς απρόθυμους για συμμετοχή σε ένα ελεύθερο, δημιουργικό και παραγωγικό μοντέλο ανάπτυξης της οικονομίας. 

Πάντως, έχω την αίσθηση ότι ο χρόνος πλέον τελείωσε, όπως και ο τρόπος να επιβιώνεις χωρίς να παράγεις πλούτο. Μας πήραν χαμπάρι και δεν νομίζω να συνεχίσουν να μας συντηρούν ανέξοδα. Αν δεν αλλάξουμε άμεσα τον προσανατολισμό των νέων μέσα από την εκπαίδευση, οι αμείλικτοι αριθμοί θα φέρουν ένα αδιέξοδο μέλλον . 

Κρατάω μια εύστοχη δήλωση που έκανε πρόσφατα, ο Ντάισεμπλουμ: "Οι Έλληνες πρέπει να επιλέξουν αν θέλουν να γίνουν Νότια ή Βόρεια Κορέα". Προσοχή λοιπόν, γιατί η επιλογή ίσως δεν γίνει από μας αλλά από τις γενιές των ανέργων που μεγαλώνουν δίπλα μας.

azampoukas@gmail.com

http://www.capital.gr/arthra/3062475/to-ekpaideutiko-sustima-katastrefei-tin-oikonomia

Αφιέρωμα: Παιδεία-Εκπαίδευση (9)

Η εκπαίδευση της αμάθειας

Είμαστε, λοιπόν, προσοντούχοι αγράμματοι;

ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΠΟΛΙΤΗ Κυριακή, 7 Μαρτίου 2010

Κούτσουρο απελέκητο, τούβλο, κουμπούρας, τενεκές ξεγάνωτος! Μη μου πείτε ότι δεν τα είχατε ακούσει. Από εκείνον τον στριμμένο δάσκαλο που προτιμάτε να ξεχάσετε. Μπορεί να μην απευθυνόταν σ' εσάς, αλλά στον Γιωργάκη του τελευταίου θρανίου. Ή το άλλο, το ανεκδιήγητο, που με τόση ευκολία ξεστόμιζαν μερικοί αχαρακτήριστοι: «Το παιδί σας δεν τα παίρνει τα γράμματα, να το πάτε να μάθει μια τέχνη» ή «Εσύ δεν κάνεις για το σχολείο, θα γίνεις σκουπιδιάρης». Πού να 'ξεραν ότι τώρα ο υπάλληλος καθαριότητας χρειάζεται... βύσμα!

Κι όμως, σήμερα, δεκαετίες μετά την κατάργηση της ποδιάς, της βέργας και της αυταρχικής εκπαίδευσης, την εποχή των «λεωφόρων της πληροφορικής» και της «διαθεματικότητας», οι μαθητές δέχονται παρόμοιες κατηγορίες, ίσως πιο πολιτικά ορθές: «Αδιάφοροι», «Χωρίς βάσεις», «Δεν ξέρουν να ακούνε». Ή, χειρότερα, ακόμα και αν δεν τους το πει κανείς κατάμουτρα, μαθαίνουν οι ίδιοι, από πολύ τρυφερή ηλικία, να κατατάσσουν τον εαυτό τους σε κατηγορίες: οι καλοί, οι μέτριοι, οι ανεπίδεκτοι. Ο όγκος της διδακτέας ύλης, τα νέα αναλυτικά προγράμματα, τα φροντιστήρια και οι διαρκείς εξετάσεις δεν οδηγούν νομοτελειακά σε ποιοτικά ανώτερη μόρφωση. Αντίθετα, όπως συχνά διαπιστώνουν οι εκπαιδευτικοί, ακόμα και καλοί μαθητές που περνούν στις εξετάσεις, έχουν σοβαρά γνωστικά κενά, αδυναμία στην κατανόηση κειμένων, στην έκφραση, στη χρήση της γλώσσας.

Ενώ τα ποσοστά αναλφαβητισμού μειώνονται και όλο και περισσότεροι νέοι έχουν πρόσβαση στη μέση, ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση, εντείνεται το παράδοξο φαινόμενο του λειτουργικού αναλφαβητισμού. Μια μορφή σύγχρονης αμάθειας, που δεν είναι μετρήσιμη με ποσοτικούς δείκτες, αλλά παρατηρείται εμπειρικά, όχι μόνο στα γραπτά, αλλά και στην καθημερινότητα της σχολικής και εξωσχολικής ζωής. Κάθε φορά που δημοσιεύονται τα «μαργαριτάρια» των μαθητών ή ακόμα και των πτυχιούχων σε εξετάσεις για το Δημόσιο, επανέρχονται τα εύκολα και αβασάνιστα δημοσιεύματα για το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο της νέας γενιάς, που καταναλώνει πληροφορίες χωρίς να κρίνει, που αποστηθίζει χωρίς να κατανοεί, που εκπαιδεύεται χωρίς να μορφώνεται.

«Ορθογραφία χαώδης· γνώσεις μηδενικές· διατύπωση ασυνάρτητη· πλήρης ανικανότητα συλλογισμού· σαν να μην πέρασαν από πάνω τους δώδεκα χρόνια μαθητείας. Πώς έφτασαν, λοιπόν, στην τελευταία τάξη του λυκείου;». Αυτή η παρατήρηση του Άγγελου Ελεφάντη στον «Πολίτη», το καλοκαίρι του 2003, είχε έρθει ως συμπλήρωμα στον «Αλιέα μαργαριταριών», στις πανελλαδικές εξετάσεις του ίδιου χρόνου. Τότε το καλό περιοδικό είχε αλιεύσει μαργαριτάρια μαθητών Γ' λυκείου από τις εξετάσεις Νεοελληνικής Ιστορίας. Ο Απόστολος Γκλέτσος ως «ήρωας της Εθνικής Αντίστασης», τα SS και η ΓΣΕΕ ως «αντιστασιακές οργανώσεις», το Νιου Ντιλ ως «αυτός που εφεύρε το αυτοκίνητο» ήταν μερικά από τα χονδροειδή λάθη που έκαναν τηλεοπτικούς σχολιαστές και επιφυλλιδογράφους να εξανίστανται με τα χάλια των μαθητών, τις ευθύνες των εκπαιδευτικών και την κατάντια του σχολείου.

Στις περυσινές εξετάσεις τα γραπτά κάτω από τη βάση ήταν λιγότερα και πολλοί άριστοι κονταροχτυπήθηκαν για μια θέση στα ιδρύματα πρώτης επιλογής. Αυτό σημαίνει μήπως ότι το εκπαιδευτικό επίπεδο ανέβηκε και μπορούμε να αναστενάξουμε με ανακούφιση ή ότι έτυχε τα θέματα να είναι κάπως ευκολότερα; Ας μη βιαστούμε να βγάλουμε συμπεράσματα.

Στο τελευταίο Τεστ Γενικών Γνώσεων και Δεξιοτήτων του ΑΣΕΠ, στο οποίο διαγωνίστηκαν πάνω από 100.000 απόφοιτοι λυκείου και πτυχιούχοι για μια θέση στο Δημόσιο, η αποτυχία σε φαινομενικά απλές ερωτήσεις ήταν χαρακτηριστική: Ούτε δύο στους δέκα δεν γνώριζαν από πού διέρχεται ο αγωγός Μπουργκάς - Αλεξανδρούπολης και τι θα μεταφέρει. Εφτά στους δέκα δεν μπορούσαν να τοποθετήσουν σε σωστή χρονολογική σειρά την Ελληνική Επανάσταση του '21, την Οχτωβριανή Επανάσταση, τη Γαλλική Επανάσταση και τη Διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας. Αντίθετα, σχεδόν όλοι απάντησαν σωστά σε ερωτήσεις για τα ΚΕΠ και το Εθνικό Κτηματολόγιο.

Χωρίς οι λανθασμένες απαντήσεις να αποδεικνύουν αυτόματα την ασχετοσύνη των υποψηφίων, είναι ωστόσο ενδεικτικές για το πόσο λεπτή είναι η γραμμή μεταξύ επιτυχίας και αποτυχίας, μόρφωσης και αμορφωσιάς, σε ένα σύστημα που ανάγει ως μέγιστο κριτή τις εξετάσεις και, ενώ ομνύει στην αξιοκρατία, είναι -όπως όλοι ξέρουμε- γεμάτο ανισότητες, αδιαφανείς διαδικασίες και «πίσω πόρτες».

[...]

Γιατί, στο κάτω κάτω, τι αποδεικνύουν τα φαινόμενα της σύγχρονης αμάθειας αν όχι την ίδια την αποτυχία ενός εκπαιδευτικού συστήματος που διαρκώς μεταρρυθμίζεται στα χαρτιά, χωρίς να βελτιώνεται στην πράξη και, κυρίως, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τη γνώμη των ίδιων των δασκάλων και των μαθητών, «εκείνων που αναπνέουν κάθε μέρα την κιμωλία» - όπως μας το έθεσε μία εκπαιδευτικός.

«Μήπως τα παιδιά μας χαζεύουν;» αναρωτιόταν πρόσφατα το σοβαρό βρετανικό περιοδικό «Prospect», εκφράζοντας την ανησυχία ότι οι δείκτες επιτυχίας ή αποτυχίας στις σχολικές εξετάσεις δεν μας δείχνουν όλη την εικόνα. «Πάει πολύ καιρός που συνάντησα έναν 17χρονο που μπορούσε να βάλει σε μια σειρά τα σημαντικότερα γεγονότα του 20ού αιώνα» παρατηρούσε ο Donald Hirsch, πρώην σύμβουλος του ΟΟΣΑ σε θέματα εκπαίδευσης. Αντίστοιχα άρθρα και βιβλία γράφονται και στις ΗΠΑ, με χαρακτηριστικό το «The Dumbest Generation» (η ηλιθιότερη γενιά) του Marc Bauerlein. Στο βιβλίο αυτό ο πανεπιστημιακός φιλόλογος εκφράζει με στοιχεία τη βάσιμη υποψία ότι η ψηφιακή γενιά είναι και η πλέον ιστορικά αναλφάβητη. Για παράδειγμα, το 52% των γυμνασιόπαιδων στην ερώτηση ποια χώρα ήταν σύμμαχος των ΗΠΑ στον Β' Παγκόσμιο, επέλεξαν την Ιαπωνία και τη Γερμανία αντί για την ΕΣΣΔ.

Θα μπορούσαμε να αναρωτηθούμε αντίστοιχα αν τα Ελληνόπουλα γίνονται πιο χαζά; «Σε καμία περίπτωση τα παιδιά σήμερα δεν είναι χαζά!» απαντά η Εφη Πανοπούλου, φιλόλογος στη μέση εκπαίδευση και μέλος του Κέντρου Μελετών και Τεκμηρίωσης της ΟΛΜΕ. «Οι νέοι άνθρωποι, σήμερα, έχουν πολλές περισσότερες παραστάσεις από τις παλιότερες γενιές· σ' αυτό δεν υπάρχει αμφιβολία. Ωστόσο, ο λειτουργικός αναλφαβητισμός αυξάνεται, κι αυτό λίγη σχέση έχει με την προσπάθεια που κάνουμε εμείς ως εκπαιδευτικοί. Το ζήτημα δεν είναι αν αφομοιώνεται ή δεν αφομοιώνεται η διδακτέα ύλη, αλλά το ποια κατεύθυνση έχει. Αποσκοπεί στο να αποκτήσει ο μαθητής μία γενική παιδεία με βάρος, ώστε να ανταποκριθεί σ' αυτά που απαιτούνται από τη ζωή και όχι μόνο σε μία επιστήμη - να είναι σε θέση να κατανοήσει τον κόσμο; Ή, αντίθετα, αρκεί να αποκτήσει μερικές αποσπασματικές γνώσεις, ώστε να χρησιμοποιηθεί αύριο ως ελαστικά απασχολούμενος;»

Πώς θα όριζε τον λειτουργικό αναλφαβητισμό; «Αυτό που έχω διαπιστώσει εξ ιδίας εμπειρίας ως φιλόλογος καθηγήτρια λυκείου, είναι ότι τα παιδιά που τελειώνουν σήμερα το λύκειο έχουν πολύ μικρότερη ικανότητα, σε σχέση με μια προηγούμενη γενιά, να διαβάσουν με ευχέρεια, να γράψουν χωρίς ορθογραφικά λάθη και να κατανοήσουν βαθύτερα ένα κείμενο. Αντίστοιχες διαπιστώσεις κάνουν και πολλοί άλλοι συνάδελφοι. Ακόμα και μαθηματικοί στο λύκειο μού λένε ότι τα παιδιά δεν μπορούν να κάνουν σωστά απλές μαθηματικές πράξεις».

Σύμφωνα με την κ. Πανοπούλου, το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού έχει πολύ βαθύτερες ρίζες. Ξεκινά από το δημοτικό, πολλές φορές ακόμα και από την προσχολική αγωγή, συνεχίζεται στο γυμνάσιο και έχει άμεση σχέση με τα νέα αναλυτικά προγράμματα. «Αρκεί να δει κανείς τα νέα αναλυτικά προγράμματα του δημοτικού και του γυμνασίου, για να καταλάβει από πού ξεκινάνε τα προβλήματα, που κορυφώνονται πλέον στο λύκειο. Χωρίς να ισχυριζόμαστε ότι τα παλαιότερα βιβλία πριν από τέσσερα χρόνια ήταν καλύτερα - όμως, όπως προκύπτει από τις έρευνες του ΚΕΜΕΤΕ, τα νέα προγράμματα είναι σαφώς χειρότερα. Κάτι που αυξάνει τον λειτουργικό αναλφαβητισμό είναι ο εντεινόμενος κατακερματισμός της γνώσης. Αντί το παιδί να αποκτά γνώσεις σε βάθος, για τη φύση, την ιστορία, την κοινωνία, τις επιστήμες, αυτά σπάνε σε μικρές πληροφορίες, χωρίς να συνδέονται με το όλον.

»Η λογική της "διαθεματικότητας", έτσι όπως εφαρμόζεται, εξετάζοντας μία έννοια σε πλάτος και όχι σε βάθος, έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα. Από την άλλη μεριά υπάρχει μία εντατικοποίηση, ένα "κατέβασμα" της ύλης σε πολύ μικρότερες τάξεις. Στο δημοτικό εφαρμόζεται η αντίληψη της "σπειροειδούς διάταξης της ύλης". Δηλαδή, μία έννοια σπάει σε μικρά κομμάτια, τα οποία επαναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς και στα έξι χρόνια του δημοτικού.

»Για παράδειγμα, η έννοια της διαίρεσης εισάγεται από την πρώτη δημοτικού, σε μια ηλικία που το παιδί δεν μπορεί να την κατανοήσει. Η έννοια θα επαναληφθεί στα επόμενα χρόνια· όμως, ήδη το παιδί, που έχει έρθει σε επαφή μ' ένα κεφάλαιο της γνώσης που δεν μπορεί να το εμπεδώσει, το καταχωρίζει ως μία άρνηση και μία αποτυχία και είναι πολύ αμφίβολο αν θα έχει κατανοήσει τη διαίρεση ώς το τέλος του δημοτικού. Το ίδιο ισχύει με την προπαίδεια, την οποία επίσης ξεκινάνε από την πρώτη δημοτικού».

«Μελετώντας τα σχολικά βιβλία», καταλήγει η κ. Πανοπούλου, «καταλαβαίνεις ότι πολλές φορές δίνεται σημασία στη μέθοδο και όχι στο περιεχόμενο· υπάρχει ένας φοβερός φορμαλισμός. Τελειώνοντας ένα παιδί το δημοτικό έχει βγάλει ένα συμπέρασμα για τον εαυτό του, που μπορεί να λέει, ενδεχομένως, "δεν παίρνω τα γράμματα", "ξέρω ποια είναι η θέση μου"».

Η ταξική διαφοροποίηση μέσα από την εκπαίδευση ξεκινά από τη σχολική και προσχολική ηλικία, μεγεθύνεται από την εντατικοποίηση, την εσωτερίκευση της αποτυχίας, τον κατακερματισμό των γνωστικών αντικειμένων και δημιουργεί μία κατάσταση εκρηκτική όσο το παιδί μεγαλώνει. Τα συμπεράσματα αυτά δεν απηχούν μόνο τις απόψεις της συνομιλήτριάς μας, αλλά και των περισσότερων εκπαιδευτικών, αν πιστέψουμε τις αντίστοιχες έρευνες.

Σε έρευνα των ίδιων των δασκάλων για τα νέα βιβλία των μαθηματικών, το 67% πιστεύει ότι η ψαλίδα μεταξύ μαθητών υψηλής επίδοσης και μαθητών χαμηλής επίδοσης ανοίγει ακόμα περισσότερο, ενώ το 76% πιστεύει ότι τα βιβλία ευνοούν αποκλειστικά τους μαθητές με υψηλή επίδοση. Οπως επισημαίνει ο εκπαιδευτικός και συγγραφέας Χρήστος Κάτσικας, αντίστοιχες είναι οι κριτικές παρατηρήσεις των εκπαιδευτικών και για τα βιβλία των θεωρητικών μαθημάτων: «Στα περισσότερα νέα βιβλία Ιστορίας του δημοτικού και του γυμνασίου απουσιάζει ο συνεκτικός ιστός, απουσιάζουν τα ιστορικά πλαίσια, ο ιστορικός χρόνος δεν υπάρχει, η συνολική αφήγηση σφαγιάζεται σε πληροφορίες, εικόνες, αριθμούς και πηγές. Το "πώς" και το "γιατί" εξαφανίζονται και απομένει η τμηματική πληροφορία, η αποσπασματική είδηση, το απομονωμένο γεγονός, χωρίς την ιστορική και κοινωνική του πλαισίωση».

Ως αποτέλεσμα, ο μαθητής συχνά αδυνατεί να διαχωρίσει το σημαντικό από το δευτερεύον, το γενικό από το ειδικό, να καταλήξει σε λογικές αφαιρέσεις, να συνδέσει την αιτία με το αποτέλεσμα, να απαντήσει σε ερωτήματα που απαιτούν κριτική σκέψη. «Η εκπαίδευση της αμάθειας» όπως την περιγράφουν ο Χρήστος Κάτσικας και ο Κώστας Θεριανός στο βιβλίο τους, γεννά έναν νέου τύπου πρώιμο αναλφαβητισμό σε μια γενιά που θεωρητικά έχει περισσότερες ευκαιρίες και δυνατότητες.

Την εποχή της ψηφιακής επανάστασης ένα νέο χάσμα βαθαίνει. Η γενιά που παίζει στα δάχτυλα το ποντίκι και το πληκτρολόγιο κινδυνεύει να χάσει όχι το τρένο της πληροφορίας, αλλά το τρένο της γνώσης και της κριτικής σκέψης.

Εγκαταλείπουν το σχολείο

Στην κοινωνία της γνώσης, οι μαθητές συνεχίζουν να εγκαταλείπουν τις σχολικές δομές σε εντυπωσιακά ποσοστά, υπογραμμίζοντας αδρά την ταξικότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Περιττό να τονίσουμε ότι η μεγάλη φυγή καταγράφεται στην όλο και διευρυνόμενη βάση της κοινωνικής πυραμίδας.

* Στην Ευρώπη ο μέσος όρος σχολικής εγκατάλειψης βρίσκεται στο 14,8%.

* Στις υψηλότερες θέσεις βρίσκονται η Τουρκία (47,6%), η Μάλτα (37,6%), η Πορτογαλία (36,3%), η Ισπανία (31%) και η Ισλανδία (29,8%).

* Τα ποσοστά της πρόωρης σχολικής εγκατάλειψης στην Ελλάδα κυμαίνονται στα κοινοτικά επίπεδα. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ για την εκπαίδευση, κατά την περίοδο 2002-2007 24.588 μαθητές διέκοψαν την φοίτησή τους στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και 82.719 στα γυμνάσια (στην Ελλάδα υποχρεωτική είναι η εκπαίδευση έως τα 15 έτη).

Η ευφυής ημιμάθεια

* Η σφαιρική γνώση μοιάζει με ουτοπία στην εποχή της πληροφορίας. Γιατί δεν είναι μόνο η βιοποριστική ανάγκη που επιβάλλει χρονοβόρα επένδυση στην «κάθετη» γνώση και την εξειδίκευση, αλλά και το γεγονός πως καθημερινά δεχόμαστε βομβαρδισμό ενός τεράστιου όγκου πληροφορίας, που προκαλεί κούραση και κυρίως αμηχανία. Πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας - Σαν Ντιέγκο εκτιμά ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος καλείται να απορροφήσει 23 λέξεις ανά δευτερόλεπτο με πολλαπλούς πομπούς: κινητά τηλέφωνα, διαδίκτυο, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και ΜΜΕ. Υπολογίζεται δε πως ο όγκος αυτός ισοδυναμεί με 34 Gb και είναι ικανός να «κρασάρει» ένα λάπτοπ μέσα σε μία εβδομάδα.

* Τη λύση μπορεί να προσφέρει η... ημιμάθεια. Αν και τόσο αρνητικά φορτισμένη, η έννοια της ημιμάθειας μπορεί να επαναπροσδιοριστεί σε μια εποχή που η κατάκτηση σε βάθος τόσο πολλών τομέων γνώσης στην ουσία καθίσταται αδύνατη. Την ημιμάθεια ως μια δυναμική διαδικασία διαρκούς αναζήτησης της γνώσης προτείνει ο Γιώργος Παμπούκης, μηχανικός στο επάγγελμα και δοκιμιογράφος, στο βιβλίο του «Ημιμάθειας εγκώμιο - Για μια καθολική ματιά στον σύγχρονο κόσμο» (εκδ. Κριτική).

* Η προσωπική του πορεία στην περιπέτεια της γνώσης, με σταθμούς στις θετικές επιστήμες, την οικονομία, την οικολογία, την ψυχανάλυση, την πολιτική και τη φιλοσοφία, οδήγησε στη συγγραφή αυτού του βιβλίου, ενός «μπούσουλα» που φιλοδοξεί να χαράξει τα «περιγράμματα γνώσης» που χρειάζεται να γνωρίζουμε όλοι ως ενεργοί πολίτες. «Η πληροφόρηση σε εξειδικευμένα θέματα πρέπει να γίνεται αναγκαστικά μέσα από μια προσεκτικά σχεδιασμένη επιλογή περιγραμμάτων γνώσης (και όχι πραγματική γνώση σε βάθος), η οποία και χωρίς αμφιβολία αποτελεί ένα είδος προσχεδιασμένης ημιμάθειας. Μόνο με αυτές τις προϋποθέσεις ο πολίτης μπορεί σταδιακά να πάρει την ευθύνη της απόφασης για τα μεγάλα πολύπλοκα θέματα που μας αφορούν όλους και που σήμερα μονοπωλούν οι υποτιθέμενοι ειδικοί» μας είπε ο συγγραφέας.

* Αυτή η «ευφυής» ημιμάθεια, η επαρκής δηλαδή ενημέρωση των πολιτών για τα τρέχοντα ζητήματα, όσο εξειδικευμένα κι αν είναι, αποτελεί μια δικλείδα ασφαλείας για τη δημοκρατία. Μόνο αν οι πολίτες γνωρίζουν θα είναι σε θέση να κρίνουν και να ελέγχουν τις τοποθετήσεις των «ειδικών», που κάθε μέρα λαμβάνουν αποφάσεις καθοριστικές για τη ζωή μας και την ποιότητά της σχεδόν ερήμην μας.

Διαβάζουμε βιβλία;

* Με 902 εκδοτικούς οίκους στην Ελλάδα και περίπου 9.758 νέους τίτλους βιβλίων (2008), 2.000 βιβλιοπωλεία σε όλη την επικράτεια, εκ των οποίων 280 πωλούν αμιγώς βιβλία, όπως και 3.500 ακόμη σημεία πώλησης Τύπου και βιβλίων, το τοπίο φαίνεται εκ πρώτης όψεως εύφορο για το αναγνωστικό κοινό. Μόνο που αυτό απουσιάζει.

* Στη Β' Πανελλήνια Έρευνα αναγνωστικής συμπεριφοράς και πολιτιστικών πρακτικών του ΕΚΕΒΙ (2204) οι ερωτώμενοι δήλωσαν ως πρώτο λόγο αποχής από την ανάγνωση τα εξής: «έλλειψη χρόνου» (43,7%), «δεν μου αρέσει το διάβασμα/το βαριέμαι» (17,1%), «έλλειψη ενδιαφέροντος» (5,8%), «δεν ξέρω να διαβάζω» (2,8%) κ.ά.

Αφιέρωμα: Παιδεία-Εκπαίδευση (8)

Γιατί διατηρείται το άρθρο 16 του Συντάγματος

Γιάννης Μαρίνος  26 Φεβρουαρίου 2019

Πρέπει να είμαστε εθισμένοι στον παραλογισμό για να αποδεχόμαστε το καθεστώς που διέπει την ανώτατη εκπαίδευση στη χώρα μας. Το ότι απαγορεύεται η δημιουργία μη κρατικών πανεπιστημίων μόνο στη Βόρεια Κορέα, στην Κούβα και στο Μπουτάν ασφαλώς θα έπρεπε να μας κάνει να ντρεπόμαστε που συγκαταλεγόμαστε ανάμεσα σε αυτές τις στυγνές δικτατορίες, οι οποίες εύλογα φιμώνουν την πολυφωνία και τον πλουραλισμό. Το φαινόμενο είναι κατά μείζονα λόγο ανεξήγητο, καθώς η απαγόρευση αυτή επιβάλλεται μόνο για την ανώτατη εκπαίδευση.

Λογικά θα έπρεπε να ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Θα φαινόταν εξηγήσιμη μια περιχαράκωση και κρατική μονοπώληση της εκπαίδευσης στις πρώτες βαθμίδες της. Λογικό φαίνεται στις τρυφερές ηλικίες και κατά την εμπέδωση αξιών να καλλιεργούνται ο πατριωτισμός, η εθνική ιστορία και οι θρησκευτικές πεποιθήσεις μέσω της κρατικής εκπαίδευσης. Εν τούτοις στην Ελλάδα επιτρέπεται κάθε είδους και προσανατολισμού ιδιωτική, ακόμα και θρησκευτική, εκπαίδευση σε ελληνικά αλλά και ξένα συμφέροντα και θα τολμούσα να πω ότι ασυδότως λειτουργούν αυτά στον χώρο της στοιχειώδους και της μέσης εκπαίδευσης.

Αντίθετα, στα ΑΕΙ, όπου εισέρχονται πια νέοι με κατασταλαγμένες απόψεις και αξίες, ακριβώς γι’ αυτό θα έπρεπε να διευκολύνονται οι νέοι μας να έρχονται σε κοινωνία με όλα τα ιδεολογικά ρεύματα, αξίες και γνώσεις, και ελεύθερα και ώριμα πια να τις αξιοποιούν ως πολίτες και επαγγελματίες.

Τραγική συνέπεια αυτής της απαγόρευσης είναι η καταφυγή χιλιάδων ελλήνων σπουδαστών στα πανεπιστήμια του εξωτερικού, κρατικά και μη, και να εμποδίζεται εδώ στην Ελλάδα αυτή η επιλεγόμενη μόρφωση όπως και πολλών άλλων χιλιάδων φοιτητών, που θα μπορούσαν να πραγματοποιούν τις σπουδές τους στη χώρα μας. Η εξήγηση αυτού του παραλογισμού δεν είναι δυστυχώς διόλου κολακευτική.

Η σύγκριση θα επέτρεπε τις καλύτερες επιλογές για τους φοιτητές. Θα υποβάλλονταν έτσι και τα κρατικά μας πανεπιστήμια σε έναν γόνιμο ανταγωνισμό, τον οποίο προφανώς επιδιώκουν να αποφύγουν. Οχι μόνο σε επίπεδο ποιότητας παρεχόμενων σπουδών, αλλά και ιδεολογικού προσανατολισμού. Είναι πασίγνωστο ότι στα ΑΕΙ μας επικράτησε η κυριαρχία της αριστερής διανόησης.

Είναι άλλωστε σε αυτά η μόνη σχεδόν ακουόμενη φωνή, ακόμα και με βίαιους τρόπους. Μάλιστα, με ασπίδα το διαβόητο πανεπιστημιακό άσυλο, αντί τα ΑΕΙ να είναι οάσεις ελεύθερης διακίνησης ιδεών, έχουν κυριαρχηθεί ακόμα και διά της βίας από τα αριστερά και αναρχικά ρεύματα με φίμωση των άλλων.

Αφετηρία αυτού του άγους υπήρξε ο διαβόητος νόμος-πλαίσιο του ΠαΣοΚ, οι ολέθριες συνέπειες του οποίου οδήγησαν ακόμα και τους συντάκτες του να τον αποκηρύξουν. Πολύ αργά όμως, καθώς χάρη σε αυτόν έγιναν εν μιά νυκτί καθηγητές κάθε επιπέδου βοηθοί και επιμελητές, με αποτέλεσμα η κακή ποιότητα να περιθωριοποιήσει την καλή.

Το έκτρωμα αυτό εδραίωσαν η απουσία κάθε αξιολόγησης, η ευχέρεια αποχής από τα διδακτικά καθήκοντα χάριν ιδιωτικών ενασχολήσεων και η εκτροφή του νεποτισμού στην επιλογή καθηγητών, με αποκλεισμό υψηλής στάθμης επιστημόνων για λόγους αυτοσυντήρησης των μετριοτήτων. Αυτό το άθλιο καθεστώς, που εκτρέφει ακόμα και βομβιστές, το αριστερόφρον Κοινοβούλιο διατηρεί με τη μη αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος. Επικράτησαν ο ολοκληρωτισμός της Αριστεράς και η συντεχνία των μετριοτήτων.

https://www.in.gr/2019/02/26/apopsi/giati-diatireitai-arthro-16-tou-syntagmatos/

Αφιέρωμα: Παιδεία-Εκπαίδευση (7)

 Η αλλαγή στο εκπαιδευτικό σύστημα 

ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΤΑΓΚΟΣ  30.08.2016

Κοινή είναι η πεποίθηση ότι το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας πάσχει. «Πάσχει», βεβαίως, είναι ρήμα που δεν εκφράζει πλήρως την πραγματικότητα. Στην πραγματικότητα το εκπαιδευτικό σύστημα είναι εκτός τόπου και χρόνου, με κυρίαρχο το αξίωμα της ισοπέδωσης προς τα κάτω και βασικό στόχο την ικανοποίηση πάντων των εμπλεκομένων, χωρίς αξιοκρατικά κριτήρια επί της ουσίας: των μαθητών, των γονέων, των διδασκόντων και γενικά όσων ψωμίζονται ευθέως ή εμμέσως από την Παιδεία. Οι εντυπωσιακές επιδόσεις κάποιων μαθητών και φοιτητών δεν πρέπει να εντυπωσιάζουν ή να παραμυθιάζουν, καθώς με οποιοδήποτε σύστημα θα υπάρχουν οι εξαιρέσεις και θα αναδεικνύονται οι ταλαντούχοι και οι άριστοι, πολλοί από τους οποίους, άλλωστε, προέρχονται από ιδιωτικά σχολεία.

Στα ιδιωτικά σχολεία, όμως, πηγαίνει το 6%-7% των μαθητών και σημασία έχει η αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης! Ο σκοπός είναι να ανεβούν ο μέσος όρος και οι επιδόσεις των μέσων μαθητών, που είναι πολύ χαμηλές, όπως αποδεικνύεται κάθε χρόνο από διεθνείς διαγωνισμούς και μετρήσεις. Οι Έλληνες μαθητές είναι πολύ χαμηλά τόσο στα μαθηματικά όσο και στην αντίληψη κειμένων. Άρα έχουν δίκιο όσοι θεωρούν ότι το μεγάλο πρόβλημα του εκπαιδευτικού συστήματος βρίσκεται κυρίως ή αρχίζει από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και φτάνει στην ανωτάτη. Υπ’ αυτήν την έννοια, έχουν δίκιο ο Ν. Φίλης και το επιτελείο του που σκέπτονται την καθιέρωση τετρατάξιου γυμνασίου και διετούς λυκείου –αν όντως τη σκέπτονται σοβαρά και δεν πετούν πυροτεχνήματα– κατά τα πρότυπα του International Baccalaureate, γνωστού και ως ΙΒ.

Ωστόσο, από τη σκέψη ώς την πράξη, η απόσταση είναι τεράστια, ειδικά στην Ελλάδα, όπως μόνιμα δείχνει η εμπειρία και ποτέ κανείς δεν γνωρίζει ποιο θα είναι το τελικό αποτέλεσμα, μετά τους συμβιβασμούς και τις εξαιρέσεις που μεσολαβούν κατά τη διαδικασία της αλλαγής, για να μείνουν πάλι όλοι ικανοποιημένοι. Πολύ συχνά, μόνον η ονομασία αλλάζει και τίποτα περισσότερο. Ο υπουργός Παιδείας, λοιπόν, πρέπει να είναι αποφασισμένος «να σπάσει αυγά». Οι εξετάσεις από το τετρατάξιο γυμνάσιο στο διετές λύκειο να είναι πραγματικές και όχι για να περνούν όλοι, οι καθηγητές που θα διδάσκουν στο λύκειο να ανήκουν στην αφρόκρεμα του αντικειμένου τους και το σύστημα να τους στηρίζει απέναντι σε μαθητές και γονιούς που θα απαιτούν βολικές συμπεριφορές για τα βλαστάρια τους, η ύλη να προωθεί τη σκέψη και την αναζήτηση, όχι απλά την παπαγαλία και άλλα πολλά.

Και μετά, πώς θα επιλέγονται οι φοιτητές ανά πανεπιστήμιο και ανά σχολή ή τμήμα, αφού αποκλείεται τα σχολεία να είναι ακριβώς του ιδίου επιπέδου;

Το σημαντικότερο, πάντως, πρόβλημα είναι ότι δεν αρκεί η αλλαγή διαδικασίας, αλλά απαιτείται και αλλαγή νοοτροπίας. Αυτό είναι το μεγάλο και πιο δύσκολο στοίχημα.

http://www.kathimerini.gr/872751/opinion/epikairothta/politikh/h-allagh-sto-ekpaideytiko-systhma

Αφιέρωμα: Παιδεία-Εκπαίδευση (6)

Λειτουργικά αναλφάβητοι οι μισοί καθηγητές στα σχολεία...

Του Ανδρέα Ζαμπούκα   Τρίτη, 17 Σεπτεμβρίου 2019

Στοιχεία σοκ για κίνδυνο σχεδόν οι μισοί μαθητές των Λυκείων να έχουν αυξημένη πιθανότητα να είναι λειτουργικά αναλφάβητοι περιλαμβάνει η έκθεση της Ανεξάρτητης Αρχής Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Οι συντάκτες της έκθεσης επισημαίνουν, σύμφωνα με την Καθημερινή, ότι «τα προβλήματα που εμφανίζονται στο λύκειο, σε σύγκριση με το δημοτικό και το γυμνάσιο, δεν είναι προβλήματα αποκλειστικά του λυκείου αλλά όλων των βαθμίδων, τα οποία συσσωρευτικά κατέληξαν στο λύκειο.

Στην εποχή της «μετα-αλήθειας» (post-factual politics), η δημοκρατία σαν εφαρμογή μιας έλλογης αμοιβαιότητας πολιτών και πολιτικού συστήματος, μοιάζει να δοκιμάζεται με πρωτοφανή τρόπο. Η εκλογή Τραμπ, το Brexit, ο Boris Johnson και πολλά άλλα δείγματα φανερώνουν πως κάτι δεν πάει καλά με την «κοινωνία των πολιτών». Όχι γιατί η επιλογή τους δεν εξυπηρετεί αυτό που θα ήθελαν κάποιοι αλλά γιατί είναι ομολογημένο αποτέλεσμα του θυμικού και όχι του ορθού λόγου-ειδικά στην περίπτωση Τραμπ.

Στη δική μας περίπτωση τώρα, η απότομη προσγείωση στην «μνημονιακά» περίοδο έδειξε πολλές παθογένειες της κοινωνίας. Μία από τις πιο χρόνιες όμως και επικίνδυνες, είναι ο λειτουργικός αναλφαβητισμός. Βεβαίως, δεν είμαστε οι μοναδικοί. Η αδυναμία διαχείρισης των γνώσεων και πληροφοριών μέσα στο κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον, καθώς και η ανικανότητα του ατόμου να επικοινωνεί άνετα, χρησιμοποιώντας τη δυναμική της προσωπικότητάς του είναι τεράστιο πρόβλημα σε πολλές δημοκρατίες. Όπως για παράδειγμα, στις ΗΠΑ.

Ο λειτουργικά αναλφάβητος δυσκολεύεται να παρακολουθήσει τη ροή της ενημέρωσης, δεν επιθυμεί να κατανοεί πολυπαραγοντικά προβλήματα, αδιαφορεί για τις δυνατότητες της γλώσσας και απαξιώνει τις δυνατότητες της τεχνολογίας, εκτός και αν πρόκειται για εργαλεία καταναλωτισμού. Το πιο επικίνδυνο όμως, είναι πως απορρίπτει την λογική ως το βασικότερο εργαλείο αξιολόγησης της πραγματικότητας γιατί κουράζεται από τις επαγωγές. Γενικότερα, ο λειτουργικά αναλφάβητος είναι το κακομαθημένο παιδί της καταναλωτικής κοινωνίας και του πελατειακού πολιτικού συστήματος (είσαι πελάτης και δεν θέλω να μου κουράζεσαι) και η νωθρότητα των λογικών αντιδράσεών του εξυπηρετεί όλες τις εξουσίες. Το παράγωγο όλων αυτών είναι ο θρασύς, εξαιτίας της ημιμάθειάς του, πολίτης!

Ο λειτουργικός αναλφαβητισμός όμως, δεν αφορά μόνο τους μαθητές. Αφορά ολόκληρη την ελληνική κοινωνία η οποία έχει εμπλακεί σε ένα τραγικό αδιέξοδο στείρας και αχρείαστης γνώσης. Και πάνω από όλα τους δασκάλους από τους οποίους θα έπρεπε να αναζητηθούν οι μεγάλες ευθύνες.

Πόσοι από τους 150 χιλ. εκπαιδευτικούς διαβάζουν εφημερίδες, ενημερώνονται από το internet, γνωρίζουν για τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα δημοσιονομικά μεγέθη; Πόσοι από τους Έλληνες εκπαιδευτικούς γράφουν ολοκληρωμένο κείμενο, χωρίς ορθογραφικά ή νοηματικά λάθη; Πόσοι από τους Έλληνες φιλολόγους γράφουν; Όχι κείμενο, όχι άρθρο αλλά ούτε μια ρημάδα παράγραφο. Αυτοί που διορθώνουν εκθέσεις στις Πανελλήνιες. Αυτοί που κοκκινίζουν τα λάθη των μαθητών αλλά ποτέ δεν δοκιμάζουν οι ίδιοι να γράψουν λίγες γραμμές συντεταγμένου λόγου!

Ούτε οι μαθητές ούτε οι καθηγητές τους στα σχολεία επικοινωνούν με το οικονομικό, πολιτικό και εν γένει πολιτισμικό περιβάλλον που διαμορφώνεται γύρω τους. Ακολουθούν μόνο τις επιβεβλημένες αδιέξοδες οδηγίες μιας παιδείας που τυφλώνει τους περισσότερους και δημιουργεί έναν από τους χειρότερους μέσους όρους στον κόσμο.

Όλοι αυτοί, μικροί και μεγάλοι είναι ευνουχισμένοι πολίτες. Εξαιτίας του λειτουργικού αναλφαβητισμού τους. Και οι ξένες αλλά και η δική μας δημοκρατία, αν δεν κάνουν κάτι μ΄αυτούς τους ανθρώπους, θα καταντήσουν «οργουελικές»! Η επικράτηση της συναισθηματοκρατίας έναντι του ορθολογισμού, θα παγιώσει σταδιακά την «σαδιστική» σχέση της εξουσίας με τον «πολίτη». Ο κακός μέσος όρος των λειτουργικά αναλφάβητων θα δημιουργήσει τους σύγχρονους δούλους. Και αναπόφευκτα θα καταλύσει και την κλασική μορφή της δημοκρατίας...

https://www.liberal.gr/apopsi/leitourgika-analfabitoi-oi-misoi-kathigites-sta-scholeia/266834?fbclid=IwAR26UlH-krJzmVl5UKqdScQprvErtSI1ukGi3ASmPflx1bBaNhILW6kPrnY

Αφιέρωμα: Παιδεία-Εκπαίδευση (5)

Γιατί αποτυγχάνει η Εκπαίδευση

του Τάσου Ανθουλιά   ΤΕΤΆΡΤΗ, 30 ΣΕΠΤΕΜΒΡΊΟΥ 2015

Κάποιος φίλος με ρώτησε γιατί είναι εντελώς αδύνατο να υπάρξει (στο ορατό μέλλον ή ακόμα και μέχρι το τέλος της ζωής μου) μια καλή γενική εκπαίδευση (πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια) στην Ελλάδα. Για τους εξής λόγους:

(1) Η γενική εκπαίδευση είναι απολύτως ανάλογη της κοινωνίας μέσα στην οποία αυτή λειτουργεί. Δεν μπορεί να πάει κόντρα στις γενικές αντιλήψεις. Έχετε δει τις μανάδες που επισκέπτονται τους δασκάλους του δημοτικού; Τι λένε, τι ζητούν από τους δασκάλους, ποιες είναι οι επιθυμίες τους; Τι ζητούν από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση οι γονείς των μαθητών, εκτός από βαθμούς και προετοιμασία για να μπουν τα παιδιά τους στο πανεπιστήμιο και να πάρουν ένα «χρήσιμο» χαρτί; Η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού μετά το πάρτι δεν έχει κανένα απολύτως πραγματικό ενδιαφέρον για την Παιδεία.

(2) Η ελληνική κοινωνία δεν θεωρεί πως η εκπαίδευση είναι μια επιστήμη, όπως ας πούμε, η ιατρική. Έτσι ο καθένας μπορεί να έχει «άποψη» και να λέει ό,τι του κατεβαίνει. (Θα μου πείτε πως ακόμα και στη θεραπεία του καρκίνου αρχίσαμε να θεωρούμε πως ο καθένας μπορεί να έχει την «άποψή» του).

(3) Η πολύ μεγάλη πλειοψηφία των εκπαιδευτικών δεν έχει ιδέα για τον ρόλο και τη σημασία της εκπαίδευσης. Αγνοεί τι πρέπει να διδάξει, γιατί να το διδάξει και πώς να το διδάξει – είναι πράγματα που δεν έμαθε ποτέ (και δεν ενδιαφέρεται να τα μάθει, αφού βολεύεται στη σημερινή κατάσταση με τα δεδομένα από το υπουργείο αναλυτικά προγράμματα και βιβλία).

(4) Τα πανεπιστημιακά τμήματα που προετοιμάζουν τους εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης «διδάσκουν» άλλα αντ’ άλλων. Από μαρξισμό μέχρι ολοκληρώματα! Αλλά η πειραματική παιδαγωγική, η γενετική (ή αναπτυξιακή) ψυχολογία και η γενική και ειδική διδακτική (οι βάσεις της εκπαίδευσης) είναι στα αζήτητα. Απλώς οι καθηγητές «διδάσκουν» κάποιο διδακτορικό που κατάφεραν να πάρουν. Μη με αναγκάσετε να φέρω αμέτρητα συγκεκριμένα παραδείγματα και να τρέχω μετά στα δικαστήρια.

(5) Τα πανεπιστημιακά τμήματα που προετοιμάζουν τους εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν ασχολούνται με τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση – ασχολούνται με τις επιστήμες τους. Εξάλλου, η μεγάλη πλειοψηφία των καθηγητών αυτών των πανεπιστημιακών τμημάτων (ιδιαίτερα των φυσικομαθηματικών) θεωρούν υποτιμητικό να ασχοληθούν με τόσο «χαμηλά» ζητήματα σε σχέση με την επιστήμη τους…

(6) Την περίοδο 1964-65 έγινε η πρώτη σοβαρή προσπάθεια για τη γενική εκπαίδευση. [...] Την περίοδο 1975-1979 έγινε η δεύτερη σοβαρή προσπάθεια μεταρρύθμισης. Ακολούθησε, όμως, η λαίλαπα του ΠΑΣΟΚ. Μέχρι το 1981 υπήρξε το ΚΕΜΕ, ένα ολιγάριθμο (αλλά με αξιόλογους ανθρώπους) όργανο του υπουργείου Παιδείας που προωθούσε τις μεταρρυθμίσεις στη γενική εκπαίδευση. Το ΠΑΣΟΚ το κατάργησε (για να απολύσει όλους όσοι ήταν στο ΚΕΜΕ) και έφτιαξε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο – ένα καθαρά κομματικό όργανο με μόνιμους δημόσιους υπαλλήλους-συμβούλους που διορίζονταν από το κόμμα, άνθρωποι που δεν έχουν ιδέα από εκπαίδευση. Το υπουργείο Παιδείας νομικά έχει μόνο το δικαίωμα να αλλάζει τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Μια προσπάθεια κάποιας αλλαγής της κατάστασης έγινε από τον Ι. Παρασκευόπουλο (πρόεδρο του Π.Ι.) επί κυβερνήσεως Μητσοτάκη. Αλλά αυτή η προσπάθεια τέλειωσε άδοξα πολύ σύντομα.

  

(7) Η μεγάλη πλειοψηφία των εκπαιδευτικών είναι (όπως και η κοινωνία μας) επηρεασμένη από την «αριστερή» νοοτροπία (που υποστηρίζεται σήμερα και από την ακροδεξιά) και, φυσικά, δεν ανέχεται την ελεύθερη, κριτική και ανατρεπτική (στην τρέχουσα «λογική») σκέψη. Οι λίγοι εκπαιδευτικοί, που προσπαθούν να κάνουν κάτι ενδιαφέρον με τους μαθητές, χαλάνε την πιάτσα και γι’ αυτό απομονώνονται από την πλειοψηφία.

(8) Μέσα σε αυτό το πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον των 35 τελευταίων χρόνων ήταν φυσικό να μην υπάρξουν (εκτός από κάποιες ασήμαντες εξαιρέσεις) επιστήμονες που να θελήσουν να ασχοληθούν με την ουσία της εκπαίδευσης που δεν ενδιαφέρει κανέναν (και να βρεθούν στο οικονομικό και κοινωνικό περιθώριο, όπως, ας πούμε, την έπαθα εγώ που είχα ξεκινήσει λίγο νωρίτερα, σε μια διαφορετική εποχή, σε άλλες συνθήκες και με άλλα όνειρα). Επιστήμονες που να μελετήσουν τι πρέπει να διδάσκει το σχολείο (καμιά γνώση δεν είναι γνώση αν δεν οδηγεί σε άλλη γνώση – Bruner). Να μελετήσουν πώς θα πρέπει να το διδάξει (η γνώση μέσα από την ανακάλυψη – Piaget). Και να δουν πώς θα προκύψει το ενδιαφέρον για μάθηση μέσα από τη μελέτη του περιβάλλοντος του παιδιού (Decroly).

– Για μένα το μεγαλύτερο έγκλημα που έκανε στη χώρα μας ο Ανδρέας (με το ΠΑΣΟΚ) ήταν να καταστρέψει ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ την ελληνική εκπαίδευση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το μέλλον του τόπου μας.

http://mhmadas.blogspot.gr/