Φάκελος: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (19)

Τι ήταν η Μακεδονία το 1600. 

Ortelius historical map

Άλλος ένας χάρτης που δείχνει τα αυτονόητα, ότι η Μακεδονία ήταν πάντα στην συνείδηση των Ελλήνων και των Ευρωπαίων αναπόσπαστο τμήμα της Ελλάδος. Είναι χάρτης από την λατινική έκδοση του Abraham Ortelius, Theatrum Orbis Terrarum. 

H λατινική έκδοση βασίζεται στην πρωτότυπη έκδοση του Έλληνα χαρτογράφου της Αναγέννησης που έζησε στην Βενετία, Νικόλαου Σοφιανού (1500-1560) ο οποίος καταγόταν από την Κέρκυρα.

O οίκος που πωλούσε τον χάρτη στο ebay (regiomontanus από την Indianapolis,  USA) με ειδίκευση σε παλαιούς χάρτες έχει αναρτήσει το παρακάτω υπέροχο κείμενο αφιερωμένο σε όλους τους εθνομηδενιστές, τους Σκοπιανούς και την προπαγάνδα τους.

We are pleased to offer this scarce original map (Zacharakis #1616) of Greece and western Turkey from the 1624 Latin edition of the Theatrum Orbis Terrarum of Abraham Ortelius (1527-1598), the first true atlas in the modern sense. This example of "historical cartography" was presented in the Parergon section of the Theatrum, and is based on a map compiled by Nikolaos Sophianos (1500-1560). The Sophianos map, Totius Graeciae Descriptio, was first published in 1545 as a multisheet woodcut map but is best known from the four sheet engraved edition published in 1552. Unquestionably the most influential printed map of Greece and its dispersed people and culture, a recent study by George Tolias has shown that the Sophianos map had a profound impact on the notion of Hellenism and served as a defining document of Greek territorial identity, thanks in no small part to its wide dissemination in the Ortelius atlas.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

...είμαστε στην ευχάριστη θέση να προσφέρουμε αυτόν τον σπάνιο αυθεντικό χάρτη της Ελλάδος και της δυτικής Τουρκίας από την Λατινική έκδοση (1624) του Theatrum Orbis Terrarum του Αβραάμ Ορτέλιους (1527-1598), τον πρώτο πραγματικό άτλαντα με την σύγχρονη έννοια του όρου. Είναι ένα υπόδειγμα "ιστορικής χαρτογραφίας" που παρουσιάστηκε στο Parergon του Theatrum και βασίστηκε σε χάρτη που συνέθεσε ο Νικόλαος Σοφιανός. Ο χάρτης του Σοφιανού, Totius Greaciae Descriptio, πρωτοδημοσιεύθηκε στα 1552. Χωρίς αμφιβολία ο χάρτης αυτός είχε μεγάλη επιρροή για την Ελλάδα τους κατοίκους και την κουλτούρα τους. 

Πρόσφατη μελέτη από τον Γιώργο Τόλια δείχνει ότι ο χάρτης του Σοφιανού είχε μεγάλη συνεισφορά στην δημιουργία της αίσθησης του Ελληνισμού και χρησιμοποιήθηκε σαν στοιχείο που όριζε την ελληνική γεωγραφική ταυτότητα, μιας και ο χάρτης στην έκδοση του Ορτελιους είχε ευρεία διάδοση.

Κατά τα άλλα η ελληνική συνείδηση είναι ένα κατασκεύασμα του Ελληνικού κράτους μετά την επανάσταση του 1821.

https://taxalia.blogspot.gr/2009/03/1600-ortelius-historical-map.html

Φάκελος: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Έκτακτη επικαιρότητα

«Λαγός» το «Δημοκρατία του Ίλιντεν»;

Βασίλης Σ. Κανέλλης  19 Μαΐου 2018

Φωτιά στο πολιτικό σκηνικό έβαλε η αποκάλυψη της πρότασης για ονομασία των Σκοπίων ως «Μακεδονία του Ίλιντεν». Η κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι δεν πρόκειται για προβοκάτσια ακραίων σκοπιανών ΜΜΕ αλλά για επίσημη πρόταση που κατέθεσε στη Σόφια ο Ζόραν Ζάεφ.

Ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας άφησε να εννοηθεί χθες στη Βουλή ότι υπάρχει αυτή η πρόταση, διέρρευσε πιο γρήγορα απ’ ότι αυτός να φτάσει από τη Βουλγαρία στην Ελλάδα και γι’ αυτό ανέλαβε την πρωτοβουλία να ενημερώσεις την πολιτειακή και πολιτική ηγεσία της χώρας.

Αναφερόμενος σε όσα κυκλοφορούν στο διαδίκτυο για ονομασίες που έχουν πέσει στο τραπέζι ο κ. Τσίπρας δήλωσε πως είναι «κενή περιεχομένου» η συζήτηση για οποιοδήποτε όνομα αν δεν εκπληρωθούν πρώτα οι δύο βασικές προϋποθέσεις που έχει θέσει η ελληνική κυβέρνηση και αφορούν τη μία και μόνη ονομασία για όλες τις χρήσεις, που δεν μπορεί να είναι η σημερινή συνταγματική αλλά μια σύγχρονη ονομασία και τη συνταγματική αναθεώρηση που πρέπει να κάνει η γειτονική χώρα.

Κι αν οι προθέσεις της ελληνικής κυβέρνησης να λύσουν ένα θέμα που παραμένει ανοικτό επί 27 χρόνια, είναι καλές, η μεθόδευση που επιλέγεται οδηγεί σε εντάσεις και σε πολιτικές αναταράξεις οι οποίες δεν θα έπρεπε να συμβαίνουν στην Ελλάδα αλλά στα Σκόπια. Διότι απλά η γειτονική χώρα καίγεται για συμφωνία ώστε να ανοίξει ο δρόμος για την ένταξη στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ.

Μόλις διέρρευσε η είδηση για πρόταση για όνομα Republika Ilidenska Makedonija, στα κόμματα της αντιπολίτευσης, ειδικά στη ΝΔ, σήμανε συναγερμός. Οσοι δεν γνώριζαν την ιστορία που βαρύνει αυτήν την «περίεργη» λέξη άρχισαν να ψάχνουν. Οσοι όμως είχαν γνώση της ιστορίας του «Μακεδονικού» εξεπλάγησαν καθώς επρόκειτο για μια πρόταση που μέχρι σήμερα κανείς δεν είχε κάνει επειδή δεν τολμούσε να την κάνει.

Καλά γνωρίζοντες την ιστορία της περιοχής και τη διπλωματία θυμούνται πως όλες οι κυβερνήσεις μετά τα μεγάλα συλλαλητήρια που έγιναν πριν από 26 χρόνια, δεν τόλμησαν να θέσουν ένα τέτοιο ζήτημα, αντιθέτως προσπάθησαν να απαλείψουν οποιαδήποτε τέτοια αναφορά από τα Σκόπια. Κι αυτό διότι από το 1903 και την εξέγερση της 20ης Ιουλίου (του Προφήτη Ηλία) οι Σκοπιανοί σήκωσαν τη σημαία του αλυτρωτισμού έχοντας ως σύμβολο εκείνα τα περιστατικά.

Αν υπάρχει κάτι που μπορεί να πει κανείς για τις αλυτρωτικές διαθέσεις των ακραίων κύκλων της γειτονικής χώρας, θα έπρεπε να ξεκινήσει από το Ιλιντεν. Είναι το σύμβολο του σκοπιανού αλυτρωτισμού και είναι φανερό ότι η πρόταση που έπεσε στο τραπέζι ήταν «παγίδα» για την Ελλάδα.

Η κυβέρνηση μπορεί να αντιμετώπισε αρχικά θετικά μια αμετάφραστη ονομασία που δεν θα παρέπεμπε σε αλυτρωτισμούς που συνδέονται με την αρχαιότητα, στη συνέχεια, όμως, ξεκαθάρισε ότι μόνο με αλλαγή του Συντάγματος μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε συζήτηση.

Το τελειώνει η ΝΔ

Εν τω μεταξύ και η ΝΔ, αλλά και τα υπόλοιπα κόμματα δε βλέπουν με καθόλου καλό μάτι μια τέτοια πρόταση με τον Κ. Μητσοτάκη να απαντά ότι είναι απαράδεκτο. Στην ανακοίνωση της ΝΔ αναφερόταν: «Το όνομα αυτό συνδέεται ιστορικά και ευθέως με την επιδίωξη δημιουργίας «μακεδονικού» έθνους και κράτους που περιλαμβάνει τη Θεσσαλονίκη και εκτείνεται ως το Αιγαίο. Οποιαδήποτε αναφορά του Ίλιντεν στο όνομα της γειτονικής χώρας όχι μόνον δεν θέτει τέλος στον αλυτρωτισμό των Σκοπίων, αλλά αντιθέτως τον επιβεβαιώνει και τον ενισχύει. Γι αυτό είναι απαράδεκτο ακόμη και να τίθεται προς συζήτηση».

Η ανακοίνωση αυτή ουσιαστικά «τελειώνει» την οποιαδήποτε συναίνεση θα μπορούσε να πετύχει η κυβέρνηση στη Βουλή. Και είναι δεδομένο ότι ο κ. Τσίπρας θα δεχθεί πολλά «όχι» και από τους άλλους πολιτικούς αρχηγούς, ενδεχομένως κι από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Ειδικοί γύρω από το Μακεδονικό τονίζουν ότι τα αρνητικά στοιχεία είναι περισσότερα από τα θετικά. Και τα θετικά είναι ότι –έτσι πιστεύουν ορισμένοι σε Αθήνα και Σκόπια- μπορεί να κλείσει μια συμφωνία, αφού αλλάξει το Σύνταγμα. Ότι επίσης μπορεί να πειστεί ο κυβερνητικός εταίρος, Π. Καμμένος καθώς πρόκειται για ένα όνομα στα Αγγλικά και αμετάφραστο που θα μπορούσε να παραμείνει έτσι υπό όρους.

Όμως, τα μειονεκτήματα που έχει η πρόταση είναι πολύ περισσότερα και κλείνουν το δρόμο για συμβιβασμό.

Κατ’ αρχάς πρόκειται για ένα όνομα που είναι τόσο δύσκολο και δύσχρηστο, τελικά αυτό που θα μείνει είναι το Μακεδονία αφού σε λίγα χρόνια κανείς δεν θα θυμάται το Ιλιντεν.

Το δεύτερο είναι ακριβώς ο αλυτρωτισμός που κρύβει η ιστορία. Οι Σλάβοι είχαν στήσει την ιστορία για το Μακεδονικό κράτος που περιλαμβάνει και τη Θεσσαλονίκη και μαζί με τη Δημοκρατία του Κοσσόβου θα «απελευθέρωναν τους Μακεδόνες. Η πρόταση Ζάεφ ευνοεί τον ίδιο καθώς κλείνει το μάτι στους ακραίους του VMRO της αντιπολίτευσης ώστε να κερδίσουν το όνομα και να υποχωρήσουν για να αλλάξουν το Σύνταγμα.

Το τρίτο είναι αυτό που υποστηρίζουν κάποιοι, ότι δηλαδή δεν ευνοείται ο αλυτρωτισμός και η καπηλεία της αρχαίας Μακεδονίας, αλλά διεκδικείται η ιστορία μόνο 115 ετών. Στο δρόμο του Γκλιγκόροφ και ο Ζάεφ απομακρύνεται από τη θεωρία της αρχαίας Μακεδονίας καθώς συζητά για τα γεγονότα μετά το 1903. Και πάλι όμως, το Ιλιντεν ξεκάθαρα είναι το σύμβολο αλυτρωτικών διαθέσεων της γειτονικής χώρας και ασφαλώς δεν μπορεί να γίνει εύκολα αποδεκτό.

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι η παραπάνω πρόταση έχει σαφώς το μειονέκτημα για την Ελλάδα, ότι θα απλοποιηθεί, θα φύγει το Ιλιντεν και θα μείνει το Μακεδονία σκέτο. Κι ότι επίσης, αποδέχεται η χώρα μας κάτι που όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις προσπάθησαν να σταματήσουν.

Μήπως «λαγός»;

Άλλες πηγές έλεγαν ότι το συγκεκριμένο όνομα αποτελεί τον «λαγό» για να έρθει μια άλλη ονομασία που θα περάσει από τη Βουλή με τη λογική «γλιτώσαμε τα χειρότερα, καλό είναι και το Gorna ή το Nova Macedonia».

Ο φόβος και η οργή που προκάλεσε αυτό το όνομα «βολεύει» κάποιους να κάνουν παύση διαπραγματεύσεων επί αυτής της πρότασης και να συζητήσουν τις άλλες, εναλλακτικές, προτάσεις που θα μπορούσαν να περάσουν ευκολότερα.

Όμως, το ερώτημα είναι αν υπάρχουν από την πλευρά της Αθήνας δεσμεύσεις στην ΕΕ ή αλλού, για να λυθεί το πρόβλημα ετών. Αν στην κυβέρνηση έχουν συμφωνήσει στο «Nova» τότε είναι βολικός… εχθρός μια πρόταση για το Ιλιντεν.

Καλά γνωρίζοντες την κυβέρνηση δεν έχουν παρά να εκφράσουν και μια απορία. «Που είναι ο Κοτζιάς πρωτίστως και ο Καμμένος δευτερευόντως;» Είτε απέχουν από την επικαιρότητα διότι είναι άκρως αντίθετοι με όσα διαπραγματεύεται ο πρωθυπουργός είτε δεν θέλουν να πολώσουν το κλίμα και περιμένουν ότι θα δημιουργηθεί πρόβλημα στην αντιπολίτευση.

Από χθες το πρωί, πάντως, η κυβέρνηση είναι σε συναγερμό καθώς το «όχι» Μητσοτάκη τους αναγκάζει να αναζητήσουν αλλού στηρίγματα. Στον Προκόπη Παυλόπουλο κι όχι μόνο…

Πάντως δεν είναι και λίγοι εκείνοι που λένε ότι οποιαδήποτε τέτοια πρόταση πρέπει να περάσει πρώτα από το λαό.

Ίσως δε ο συνδυασμός: Σκοπιανό – Οικονομία – Φιάσκο με τη Novartis, να οδηγεί σε ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις.

http://www.in.gr/2018/05/19/politics/kommata/lagos-dimokratia-tou-ilinten-ksypnise-fantasma-tou-alytrotismou/

Φάκελος: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (18)

Ο εχθρός βρίσκεται εντός των πυλών, όπως αποδεικνύεται διαρκώς. Δύο ελληνόφωνοι Εφιάλτες, με την στήριξη της συμμορίας των εθνομηδενιστών, προπαγανδίζουν τις σκοπιανές θέσεις με το κατάπτυστο βιβλίο τους που κυκλοφόρησε πρόσφατα. Ο γνωστός δημοσιογράφος Γιάννης Τριάντης τους απαντάει.

Ένα νέο βιβλίο για το "Μακεδονικό" 

και μια πρόταση…

του Γιάννη Τριάντη

Κυκλοφόρησε προσφάτως ένα βιβλίο υπό τον τίτλο «10+1 ερωτήσεις και απαντήσεις για το Μακεδονικό» (εκδόσεις Πόλις). Συγγραφείς ο ιστορικός Κωστής Καρπόζηλος και ο πανεπιστημιακός Δημήτρης Χριστόπουλος.

Κεντρική θέση των δύο συγγραφέων είναι ότι αναγνωρίζουν Μακεδονικό έθνος και Μακεδονική γλώσσα, ως αναφαίρετο δικαίωμα της γείτoνος FYROM. Συγκεκριμένα, λέει ο κ. Χριστόπουλος: «Πιστεύω ότι αυτά (σ.σ. έθνος και γλώσσα) είναι αξιακά αδιαπραγμάτευτα για την ταυτότητα κάποιων ανθρώπων».

Το βιβλίο θα παρουσιαστεί στις 19 Απριλίου, στην αίθουσα του Βιομηχανικού Επιμελητηρίου. Ομιλητές, η Έφη Γαζή, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Λεωνίδας Εμπειρίκος, ιστορικός, και Χρήστος Ροζάκης, ομότιμος καθηγητής του πανεπιστημίου Αθηνών. Θα συντονίσει η δημοσιογράφος Ξένια Κουναλάκη, ενώ θα απευθύνει χαιρετισμό ο πρόεδρος της Βουλής, Νίκος Βούτσης.

Ερώτημα παρεμπίπτον: Συμμερίζεται ο κ. Βούτσης την άποψη των συγγραφέων για Μακεδονικό έθνος και Μακεδονική γλώσσα; 

Ο υπογραφόμενος διαφωνεί οριζοντίως και καθέτως με την θέση αυτή, η οποία ανέχεται, στηρίζει και προπαγανδίζει τον θηριώδη σωβινισμό της FYROM. Η «μακεδονική ταυτότητα» κατασκευάστηκε αυθαιρέτως και προκλητικά από τους γείτονες, οι οποίοι αν και κατοικούν σε μέρος της Μακεδονίας, οικειοποιούνται το όλον και σφετερίζονται απροκάλυπτα την ιστορία της.

Το βιβλίο, λένε οι συγγραφείς, δεν προορίζεται για τους λίγους και τους ειδικούς, αλλά «ενδιαφέρεται να συνομιλήσει με εκείνους που είναι διατεθειμένοι να αναμετρηθούν με τους δικούς τους μύθους». Λένε επίσης, ότι μέχρι τώρα κυριαρχεί η «θλιβερή μονοτονία του λόγου περί το Μακεδονικό»…

Με αφορμή, λοιπόν, την φιλοδοξία των συγγραφέων να συνομιλήσει το βιβλίο τους με πολίτες που θέλουν να καταλάβουν «τι γίνεται» με το Μακεδονικό, η στήλη επισημαίνει ότι όντως λείπει ο νηφάλιος και γόνιμος διάλογος. Αντ’ αυτού κυριαρχούν οι παράλληλοι μονόλογοι.

Ταυτόχρονα, όμως, η στήλη διερωτάται: Γιατί μέχρι σήμερα οι συγγραφείς δεν πήραν πρωτοβουλία για ανοιχτές συζητήσεις/αντιπαραθέσεις στο Πανεπιστήμιο ή αλλαχού, ώστε να ακουστούν ευρύτερα όλες οι απόψεις και έτσι να διαμορφώσουν άποψη όσοι ενδιαφέρονται;

Μιλώ για συζητήσεις στις οποίες θα μπορούσαν να μετάσχουν εισηγητές (πανεπιστημιακοί και άλλοι) με εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις και όχι για  συνάξεις ομοδόξων, που αθλούνται στην ιδεολογική μονοκαλλιέργεια.

Όμως ποτέ δεν είναι αργά. Έστω και τώρα -και δη με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου- είναι δυνατόν να οργανωθούν τέτοιες συζητήσεις, που θα ήταν ευχής έργον να μεταδοθούν από την δημόσια τηλεόραση.

Δημόσια η πρόταση της στήλης. Και ασφαλώς θα έχει ενδιαφέρον αν ανταποκριθούν οι δύο συγγραφείς, ώστε να αναλάβουν σχετική πρωτοβουλία.

http://newpost.gr/blogs/giannhs-trianths/665798/ena-neo-biblio-gia-to-makedoniko-kai-mia-protash-hellip

Φάκελος: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (17)

Οι εγκληματικές ευθύνες του ΚΚΕ 

στο Σκοπιανό πρόβλημα

Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι όλοι αυτοί οι Σκοπιανοί «μακεδόνες» δεν είναι κάτι διαφορετικό από τους βουλγαρικής συνείδησης σλαβόφωνους της Μακεδονίας, που αποτελούσαν ένα μικρό ποσοστό των σλαβόφωνων (σε αντίθεση με τους σλαβόφωνους Μακεδόνες Έλληνες) και οι οποίοι παρέμειναν στην περιοχή κατά παράβαση των συμφωνιών της Συνθήκης του Νεϊγύ (1919).

Ας κάνουμε λοιπόν μια αναδρομή στο παρελθόν για να αντιληφθούμε τι ακριβώς συνέβη. 

Υπενθυμίζεται ότι με την λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου ακολούθησε η υπογραφή Συνθηκών των νικητών με κάθε μία από τις ηττημένες χώρες. Έτσι, στις 27 Νοεμβρίου 1919, με την υπογραφή της Συνθήκης του Νεϊγύ (Neuilly sur Seine), που καθόριζε τις τύχες της Βουλγαρίας και της ελληνοβουλγαρικής Σύμβασης που επακολούθησε, όλοι οι Έλληνες και Βούλγαροι πολίτες που ανήκαν σε εθνικές ή θρησκευτικές μειονότητες μπορούσαν να μεταναστεύσουν εκατέρωθεν υπό την εποπτεία μικτής διακρατικής επιτροπής. Μπορούσαν, δηλαδή, οι βουλγαρικής συνείδησης Σλαβόφωνοι, να μεταναστεύσουν στη Βουλγαρία ή αλλού, ρευστοποιώντας μάλιστα τις περιουσίες τους. Οι ίδιοι όροι ίσχυσαν και για τους Έλληνες της Βουλγαρίας. Για να δοθεί μια οριστική λύση στο πρόβλημα η Σύμβαση συμπεριέλαβε και όλους εκείνους που είχαν μεταναστεύσει την τελευταία εικοσαετία. Οι ρυθμίσεις αυτές όμως δεν εφαρμόστηκαν παρά μόνον κατόπιν της υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάννης το φθινόπωρο του 1923, μεταξύ Ελλάδος-Τουρκίας, η οποία οριοθέτησε επίσημα και την υποχρεωτική ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών. Στο διάστημα που μεσολάβησε, η ελληνοβουλγαρική ανταλλαγή καρκινοβατούσε καθώς, σε αντίθεση με τους Έλληνες, οι βουλγαρίζοντες σλαβόφωνοι ήσαν εξαιρετικά απρόθυμοι να μεταναστεύσουν. Γι' αυτό, επανειλημμένα, παρατάθηκε η ισχύς της σύμβασης, προκειμένου να υπερνικηθούν οι δισταγμοί τους, που όπως διαπιστώθηκε οφείλονταν στις δραστηριότητες της ΕΜΕΟ, η οποία συστηματικά ενεθάρρυνε να παραμείνουν στην Ελλάδα.

Η Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση (ΕΜΕΟ, στα βουλγαρικά: ΒΜΡΟ, βε-με-ρο) ιδρύθηκε στην Θεσσαλονίκη το 1893 από τους Νταμιάν Γκρούεφ, τον Γκότσε Ντέλτσεφ, τον Γκόρτσε Πετρώφ,  τον Γιάνε Σαντάνσκι και τον Κρίστο Τατάρτσεφ. Αρχικός στόχος της οργάνωσης φέρεται πως ήταν η απελευθέρωση των χριστιανικών πληθυσμών της Μακεδονίας και της περιοχής Ανδριανούπολης από τον Οθωμανικό ζυγό και η θέσπιση αυτόνομου καθεστώτος, που πιθανόν μελλοντικά να οδηγούσε και σε ένωση αυτών των περιοχών με τη Βουλγαρία, καθώς και η διατήρηση της βουλγαρικής εθνικής ταυτότητας. Το σύνθημα της οργάνωσης ήταν «Η Μακεδονία στους Μακεδόνες».

Οι πραγματικές της επιδιώξεις, όπως αποκαλύφθηκε αργότερα από τον Τατάρτσεφ, τον Πρόεδρο (από το 1894) της ΕΜΕΟ ήσαν στην πραγματικότητα εντελώς διαφορετικές: «Δεν ήταν δυνατόν να υιοθετήσουμε το σύνθημα της άμεσης προσάρτησης της Μακεδονίας στη Βουλγαρία, γιατί βλέπαμε ότι τούτο θα συναντούσε μεγάλες δυσκολίες λόγω της αντίδρασης των Μεγάλων Δυνάμεων και των επί της Μακεδονίας βλέψεων των γειτονικών κρατών και της Τουρκίας. Κάνουμε τη σκέψη ότι μια αυτόνομη Μακεδονία θα ηδύνατο ευκολότερα να ενωθεί με την Βουλγαρία».

(Βλ. Λιούμπομιρ Παναγιότωφ «Το Μακεδονικό ζήτημα και οι Βούλγαρο-Γιουγκοσλαβικές σχέσεις» Σόφια 1991, σελ 102 και Κρασιμίρ Καρακατσάνωφ «ΒΜΡΟ-100 χρόνια αγώνας για την Μακεδονία», Σόφια, 1996 σελ. 17-18).

Ιδιαίτερα όμως καταστρεπτική, με ανυπολόγιστες συνέπειες όχι μόνο για την περιοχή της Μακεδονίας, αλλά και για ολόκληρη την Ελλάδα, υπήρξε η ταύτιση το 1924 του ΚΚΕ με τις επιδιώξεις ξένων κέντρων και συγκεκριμένα της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Κομιντέρν), η οποία για την εξυπηρέτηση δικών της στρατηγικών και τακτικών στόχων αποφάσισε να υποστηρίξει την κατασκευή μιας ανύπαρκτης «σλαβομακεδονικής» εθνότητας, καθώς και την δημιουργία «ανεξάρτητης Μακεδονίας και Θράκης» με την απόσπασή τους από την ελληνική επικράτεια. Η απόφαση αυτή ουσιαστικά άνοιξε τον ασκό του Αιόλου διότι οι θέσεις αυτές ταυτίσθηκαν με τις σερβικές και βουλγαρικές θέσεις και εθνικές διεκδικήσεις τους, που είχαν δρομολογηθεί ήδη από το β΄μισό του 19^ου αιώνα για την Μακεδονία.

Στην διάρκεια της τριπλής γερμανο-ιταλο-βουλγαρικής Κατοχής της Ελλάδος, την ημέρα εορτής των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου, στις 24 Μαΐου 1941, ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη η βουλγαρική λέσχη. Η Βουλγαρία διεκδικούσε πέρα από την ανατολ. Μακεδονία της οποίας είχε αναλάβει την διοίκηση και την υπόλοιπη Μακεδονία. Η βουλγαρική λέσχη υπήρξε ουσιαστικά το ορμητήριο της βουλγαρικής προπαγάνδας στην κεντρικο-δυτική Μακεδονία. Παρουσιάστηκε ως πολιτιστικός σύλλογος, ενώ ο κύριος σκοπός της λέσχης ήταν η δημιουργία βουλγαρικής προπαγάνδας. Βασικό μέλημα της λέσχης ήταν να δελεάσει με την διανομή ειδικών δελτίων όσους ήθελαν να πολιτογραφηθούν Βούλγαροι. Οι κάτοχοι των δελτίων και μόνον παραλάμβαναν τρόφιμα, τα οποία προέρχονταν από τον Ερυθρό Σταυρό και προορίζονταν για τους φτωχούς.

Με την εμφάνιση τέλη 1942-αρχές 1943 αντιστασιακών ομάδων στην ΚΔ Μακεδονία οι Γερμανο-Ιταλοί αποδέχονται τα πιεστικά αιτήματα των Βουλγάρων και στις 5 Μαρτίου του 1943 ιδρύεται στην Καστοριά το «Βούλγαρο-Μακεδονικό Επαναστατικό Κομιτάτο», μια λαϊκή αστυνομική δύναμη στην δυτική Μακεδονία, που έφτασε σε δύναμη περί τους 1600 βουλγαρίζοντες.

Παράλληλα, στις αρχές του 1944 οι Βούλγαροι με την κάλυψη των Γερμανών (η Ιταλία μετά την ανακωχή που υπογράφηκε στις 8 Σεπτεμβρίου του 1943 αποσύρθηκε από τον Άξονα) σχημάτισαν μία νέα πολιτοφυλακή αποτελούμενη από σλαβόφωνους βουλγαρικής συνείδησης, με την επωνυμία «Οχράνα», που σήμαινε «αυτοάμυνα». Αυτή ήταν η διάδοχη κατάσταση του Κομιτάτου που είχαν ιδρύσει πρωτύτερα οι Ιταλοί και εν πολλοίς στηριζόταν στο ανθρώπινο δυναμικό του Κομιτάτου. Για τον λόγο αυτό τα μέλη της Οχράνα παρέμεναν γνωστοί σαν κομιτατζήδες για να θυμίζουν προφανώς τους ομώνυμους Βούλγαρους του Μακεδονικού Αγώνα.  Ακολουθεί τον Ιούνιο του 1944 στην Έδεσσα, η ίδρυση ανάλογης ομάδας οπλισμένων σωμάτων από βουλγαρίζοντες. Επίσης, η βουλγαρική επιρροή στην Οχράνα ήταν αρκετά ισχυρότερη απ΄ότι ήταν στο Κομιτάτο, επειδή οι Γερμανοί άφηναν στους Βούλγαρους μεγαλύτερα περιθώρια δράσης απ’ ότι οι Ιταλοί, που κατείχαν την περιοχή ως τον Σεπτέμβριο του 1943. Αυτό οφειλόταν στο ότι οι Γερμανοί δεν είχαν βλέψεις στην δυτική Μακεδονία, σε αντίθεση με τους Ιταλούς.

Ήδη όμως τον Νοέμβριο του 1943 στελέχη του μακεδονικού γραφείου του ΚΚΕ σε συνδιάσκεψη της περιφερειακής επιτροπής του ΚΚΕ Φλωρίνης στο χωριό Δροσοπηγή ίδρυσαν το ΣΝΟΦ. Αποφασίστηκε να μην υπαχθεί τυπικά το ΣΝΟΦ στον ΕΛΑΣ αλλά να διαθέτει δικές του ένοπλες μονάδες. Μέσω του ΣΝΟΦ κύριος σκοπός των κομμουνιστών ήταν να προσεταιριστούν τους βουλγαρίζοντες σλαβόφωνους της Μακεδονίας, καθώς έως τότε οι κατακτητές είχαν κατορθώσει να πάρουν με το μέρος τους και να εξοπλίσουν ένα τμήμα της συγκεκριμένης κοινότητας. Αντίστοιχες προσπάθειες προσεταιρισμού των σλαβόφωνων της Βαρντάρσκα (σημερινά Σκόπια) έκαναν και οι αντάρτες του Τίτο. Το ΣΝΟΦ εξαρχής είχε σκοπούς αυτονομιστικούς, δηλαδή στόχευε στην απόσπαση της ελληνικής Μακεδονίας απ’τον εθνικό κορμό. Αυτό φυσικά ήταν εν γνώσει της ηγεσίας του ΚΚΕ/ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που επεδείκνυε χαρακτηριστική ανοχή στην αυτονομιστική δραστηριότητα των σνοφιτών, παρά το ότι επισήμως δεν υιοθετούσε τις ανθελληνικές θέσεις τους. Λόγω αυτής της ανοχής της κομμουνιστικής ηγεσίας, τα στελέχη του ΣΝΟΦ απέκτησαν μία ελευθερία κινήσεων στην περιοχή και προπαγάνδιζαν ανοιχτά τις θέσεις τους για ανεξάρτητη Μακεδονία προσπαθώντας να προσελκύσουν σλαβόφωνους ρευστής εθνικής συνείδησης που έτειναν είτε προς την Βουλγαρία είτε προς τον Τίτο.

Τον Ιούλιο του 1944 το ΚΚΕ επέτρεψε την ίδρυση ξεχωριστών σλαβομακεδονικών τμημάτων στα πλαίσια του ΕΛΑΣ, κυρίως για να έχει την πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη του Τίτο μετά την υπογραφή της συμφωνίας του Λιβάνου. Αλλά τόσο το τάγμα Φλώρινας-Καστοριάς με επικεφαλής τον Goce (Ηλίας Δημάκης) όσο και το τάγμα Αριδαίας-Έδεσσας συνέχιζαν την ίδια πολιτική, με αποτέλεσμα τον Οκτώβριο του 1944 ο ΕΛΑΣ να συγκρουστεί με το τάγμα του Goce και να το απωθήσει στην Γιουγκοσλαβία.

Γενικότερα πάντως, το ΣΝΟΦ απέτυχε να δημιουργήσει δικούς του οπαδούς και αντιμετωπίστηκε με δυσπιστία ακόμα και από τους βουλγαρίζοντες σλαβόφωνους. Αυτό που κατάφερε ήταν το ότι λειτούργησε σαν καθαρτήριο για πολλούς πρώην φιλο-αξονικούς βουλγαρόφιλους σλαβόφωνους που εν μία νυκτί μετετράπησαν σε δήθεν "αντιστασιακούς" αυτονομιστές. Παρέμεναν όμως σταθεροί στον ανθελληνισμό. Αυτό συνέβαινε κυρίως μέσα στο 1944 οπότε και η τροπή του πολέμου έγερνε ολοένα σε βάρος του Άξονα και τα καιροσκοπικά βουλγαρίζοντα στοιχεία έσπευδαν να αλλάξουν αφεντικό. Βέβαια, προσχωρήσεις κομιτατζήδων στον ΕΛΑΣ είχαν ήδη ξεκινήσει από τον Ιούνιο 1943 όταν γύρω στους 50-60 κομιτατζήδες από την ευρύτερη περιοχή του Άργους Ορεστικού εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ. Το ίδιο έγινε και τον Οκτώβριο με άλλους 47 κομιτατζήδες από τον Απόσκεπο και άλλους 10 από το Βατοχώρι. Ο Πασχάλης Καλλιμάνης, που ήταν αρχηγός των κομιτατζήδων του Καλοχωρίου, τον Ιούλιο του 1943 με άλλους 16 συνεργάτες του πέρασαν στον ΕΛΑΣ.

Στην διάρκεια του ανταρτοπολέμου 1946-49 όλοι σχεδόν οι βουλγαρίζοντες σλαβόφωνοι πέρασαν στο πλευρό του «Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας», ενώ υπήρξαν και αρκετές περιπτώσεις βίαιης στρατολόγησης σλαβοφώνων που δεν ήσαν βουλγαρόφρονες.

Μετά την ήττα του ΔΣΕ τα υπολείμματά του κατέφυγαν στην Γιουγκοσλαβία κυρίως και λίγοι στην Αλβανία. Στην περιοχή των Σκοπίων παρέμειναν όλοι οι σλαβόφωνοι που υποχρεώθηκαν να δηλώσουν «μακεδονική» εθνικότητα. Όσοι αρνήθηκαν, παρά τις πιέσεις που τους ασκήθηκαν, προωθήθηκαν μαζί με τους προσφυγικής καταγωγής (Μικρασιάτες και Ποντίους) σε άλλες περιοχές και χώρες.

Βασική Βιβλιογραφία

Αλέξανδρος Δάγκας, Γιώργος Λεοντιάδης, «Κομιντέρν και μακεδονικό ζήτημα - Το ελληνικό παρασκήνιο, 1924», Αθήνα 1997

Νικολάου Α. Βασιλειάδη, Δημήτρη Ε. Ευαγγελίδη, «Από τον Σλαβο-μακεδονισμό στον Σκοπιανό Μακεδονισμό: Η γενεαλογία μιας εθνολογικής λαθροχειρίας», Θεσσαλονίκη 2017

Σφέτας Σπυρίδων, «Όψεις του Μακεδονικού Ζητήματος στον 20ο αιώνα», Θεσσαλονίκη, 2001

ΔΕΕ

Φάκελος: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (16)

Κόκκινες γραμμές στο Σκοπιανό 

ή Εθνικός Διχασμός

Να το πούμε απλά και κατανοητά, διότι δεν πρέπει να κοροϊδευόμαστε. Λυδία λίθος για μια συμφωνία στο Σκοπιανό είναι να περιλαμβάνει τρία σκέλη.

Πρώτον, απάλειψη κάθε ψήγματος εθνικής διεκδίκησης των βόρειων γειτόνων. Είτε αυτή διατυπώνεται στο Σύνταγμα είτε στο όνομα είτε σε γέφυρες και πλατείες.

Δεύτερον, διασφάλιση ότι η συμφωνία θα ισχύσει στον χώρο (κατά πάντων) και στον χρόνο (για πάντα).

Τρίτον, σεβασμό στις εθνικές ευαισθησίες της μεγάλης πλειοψηφίας των Ελλήνων όπως τις αντιλαμβάνονται και τις διατυπώνουν οι ίδιοι από την Αριδαία έως την Ιεράπετρα.

Απάλειψη, διασφάλιση, σεβασμός. Πράγματα αυτονόητα. Που ευκολότερα τα λες και δυσκολότερα τα κάνεις, συμφωνώ. Το βέβαιο είναι όμως ότι μια συμφωνία που δεν θα ενσωματώνει κατά γενική συνομολόγηση αυτά τα τρία σκέλη δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτή, ούτε σεβαστή. Θα εξελιχθεί σε πεδίο διχασμού.

Αντιλαμβάνομαι ότι κάποιοι ενδιαφερόμενοι ή απλώς επιπόλαιοι υιοθετούν μια λογική εκπτώσεων στο όνομα ενός συμβιβασμού και μιας «λύσης».

Κάνουν λάθος. Η λογική της «ευκαιρίας» που πρέπει να αρπάξουμε όσο όσο όχι μόνο δεν λύνει κανένα ανοιχτό πρόβλημα, αλλά θα κληροδοτήσει ένα βαθύ ρήγμα. Για να το πω απλά, μια αμφιλεγόμενη συμφωνία μπορεί να περάσει με ανεμομαζώματα στη Βουλή, αλλά θα βάλει τη χώρα σε μια περιπέτεια ανυπολόγιστης εθνικής και πολιτικής απο-σταθεροποίησης.

Εύχομαι ειλικρινά η κυβέρνηση και διάφοροι πρόθυμοι κουφιοκεφαλάκηδες να μην μπουν στον πειρασμό. Μπορεί να καμαρώνουν για τις απόψεις τους, μπορεί να τις θεωρούν σχεδόν αυταπόδεικτες, μπορεί κάποιες να τις συμμερίζομαι και εγώ, αλλά σε ένα τέτοιο ζήτημα όροι επιβολής δεν χωρούν.

Η λύση πρέπει να αντιπροσωπεύει όλους τους Έλληνες μαζί και τον καθένα χωριστά. Τι σε έπιασε; θα με ρωτήσετε.

Με έπιασε ότι δεν έχω καμία εμπιστοσύνη σε όσους χειρίζονται ένα ζήτημα υψηλής εθνικής έντασης σαν φθηνό κομματικό κόλπο. Τους έχω ικανούς να τα κάνουν λαμπόγυαλο αν κρίνουν ότι τους συμφέρει.

Με έπιασε ότι δυσπιστώ για το φρόνημα, την ευσυνειδησία και την ευθυκρισία τους. Σε ποια σοβαρή χώρα θα πρωτοστατούσαν σε τέτοια υπόθεση ένας Κοτζιάς με έναν Καμμένο;

Με έπιασε ότι η βλάβη που απειλεί τον εθνικό ιστό είναι πολύ μεγαλύτερη από το πολιτικό μπόι όσων την παίρνουν αψήφιστα.

Με έπιασε ότι οι ανοησίες περί ακροδεξιών, εθνικιστών, όχλου και γραφικών φανερώνουν κυρίως άγνοια, τυχοδιωκτισμό και μικροπολιτική.

Από όσα έχουν ειπωθεί κρατώ την επαναλαμβανόμενη διαβεβαίωση του Μητσοτάκη ότι «δεν θα διχάσω εγώ τους Έλληνες». Μακάρι. 
Ελπίζω τη διαβεβαίωση αυτή να προσυπογράφουν και οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί.

Διαφορετικά, δεν σας κρύβω ότι φοβάμαι!

Γιάννης Κ. Πρετεντέρης

http://www.in.gr/2018/04/04/apopsi/dixasmos/

Φάκελος: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (15)

Παπανδρέου-Μιλόσεβιτς: Μια ιστορική 

μαρτυρία-τεκμήριο

Εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ 28-1-2018

Αυτό που θα σας περιγράψω παρακάτω μου το διηγήθηκε, με αφορμή το Σκοπιανό, ο Δημήτρης Κρεμαστινός, πρώην υπουργός Υγείας, προσωπικός ιατρός του Ανδρέα Παπανδρέου και σήμερα αντιπρόεδρος της Βουλής (με το Κίνημα Αλλαγής). Δείτε λοιπόν πόσο εμπιστευόταν ο Ανδρέας τον προσωπικό του γιατρό, ακόμα και σε ειδικού τύπου απόρρητες αποστολές, όπως αυτή με τα Σκόπια. 

Το 1995 ο κ. Κρεμαστινός ήταν υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας και ετοιμαζόταν να επισκεφθεί επισήμως το Βελιγράδι με πρόσκληση του σέρβου ομολόγου του, αλλά και για έναν ακόμα λόγο. Επρόκειτο να τον αναγορεύσουν επίτιμο καθηγητή Καρδιολογίας για τις παθήσεις του μυοκαρδίου. Ενώ ήταν έτοιμος να αναχωρήσει, τον καλεί ο Ανδρέας Παπανδρέου. 

Ο πρωθυπουργός έδωσε στον υπουργό του μια κλειστή επιστολή με την επισήμανση να την παραδώσει προσωπικά στα χέρια του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Κανείς δεν γνώριζε το περιεχόμενο της επιστολής, αν και ο κ. Κρεμαστινός ρώτησε τον Παπανδρέου ποιο ήταν το αντικείμενο της επιστολής, αλλά ο τότε πρωθυπουργός δεν το αποκάλυψε και του είπε ότι θα τα πουν μόλις επιστρέψει στην Αθήνα. 

Όντως ο κ. Κρεμαστινός παρέδωσε την επιστολή στον Μιλόσεβιτς (με μεσολάβηση του Σέρβου υπουργού Υγείας και του Σέρβου πρωθυπουργού), αλλά ο Σέρβος πρόεδρος τον ευχαρίστησε χωρίς να ανοίξει την επιστολή μπροστά του. 

Επιστρέφοντας στην Αθήνα ο κ. Κρεμαστινός πήγε κατευθείαν στην Εκάλη για να αναφέρει στον Παπανδρέου ότι η «αποστολή εξετελέσθη» και ο Ανδρέας του αποκάλυψε ότι το 1992 ο Μιλόσεβιτς ζήτησε από τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Μητσοτάκη να αποκλείσει με ελληνικά στρατεύματα τα σύνορα με την πΓΔΜ, ώστε να εισέλθουν σε αυτήν τα σερβικά στρατεύματα και να την καταλάβουν. Με δυο λόγια, ζητούσε να μπλοκάρει στα ελληνο-σκοπιανά σύνορα την όποια προσπάθεια διαφυγής πληθυσμού και στρατευμάτων προς την Ελλάδα. 

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης πληροφορήθηκε το αίτημα Μιλόσεβιτς, αλλά εκείνο που προτίμησε να κάνει ήταν να ενημερώσει τον τότε υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας και φίλο του Χανς-Ντίτριχ Γκένσερ. Ουδείς έπραξε το παραμικρό.

Πώς πέτυχε την ενδιάμεση συμφωνία

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1995, ο Ανδρέας Παπανδρέου έγραφε στον Μιλόσεβιτς να είναι προσεκτικός και να αποφύγει τη βία εναντίον της πΓΔΜ, γιατί κάτι τέτοιο θα έθετε σε κίνδυνο τη Γιουγκοσλαβία. 

Νωρίτερα, το 1993, ο Ανδρέας είχε επινοήσει άλλον έναν τρόπο, χωρίς να χρησιμοποιήσει βία (όπως ήθελε ο Μιλόσεβιτς), για τον αποκλεισμό των Σκοπίων. Επέβαλε το οικονομικό εμπάργκο και κατάφερε την περίφημη ενδιάμεση συμφωνία με την ακύρωση διαφόρων αλυτρωτικών συμβόλων (αντικατάσταση της σημαίας της Βεργίνας, αλλαγή των εθνικών συμβόλων της πΓΔΜ και, το σημαντικότερο, τροποποίηση του Συντάγματός της). Αυτά μου είπε ο κ. Κρεμαστινός, αυτά σας μετέφερα και αμαρτίαν ουκ έχω.

Να σημειώσω εδώ ότι τελευταίως πολλά στελέχη της ΝΔ άρχισαν να... εξυμνούν τον Ανδρέα Παπανδρέου για αυτήν ακριβώς την ενδιάμεση συμφωνία με τα Σκόπια. Όχι για κανέναν ιδιαίτερο λόγο, ότι δηλαδή ξαφνικά αγάπησαν τον Ανδρέα, αλλά για να δείξουν πώς λειτούργησε τότε ο Παπανδρέου και πώς λειτουργεί ο Τσίπρας σήμερα, που το μόνον αλυτρωτικό που πέτυχε (όπως λένε) είναι η αλλαγή της ονομασίας «Μέγας Αλέξανδρος» του αεροδρομίου και η ονομασία της οδού που συνδέει τα Σκόπια με την Ελλάδα «Φιλία».

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=937455

Φάκελος: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (14)

Ένα εξαιρετικά επίκαιρο άρθρο, γραμμένο πριν 11 χρόνια, που ισχύει κάθε του λέξη ακόμα  και σήμερα. 

Λάθος «λύση», 

σε λάθος πρόβλημα, 

τη λάθος στιγμή

Του Χρύσανθου Λαζαρίδη

  

Αδιαλλαξία εν όψει μιας διαπραγμάτευσης, δείχνουν είτε αυτοί που νιώθουν υπερβολικά ισχυροί λόγω αλαζονείας, είτε αυτοί που νιώθουν απολύτως ανίσχυροι λόγω ανασφάλειας. Οι αλαζόνες δεν νιώθουν την ανάγκη να κάνουν την παραμικρή υποχώρηση. Και οι απελπισμένοι δεν έχουν το παραμικρό περιθώριο να κάνουν την ελάχιστη υποχώρηση.

Για να προκύψει διαπραγματευτική λύση μιας διαμάχης, συνήθως οι δύο πλευρές πρέπει να βρίσκονται σε μιαν «ενδιάμεση» κατάσταση: να μην νιώθουν υπερβολικά ισχυροί, αλλά ούτε και υπερβολικά ανασφαλείς. Μόνο τότε έχουν κίνητρα να κάνουν υποχωρήσεις (αφού δεν νιώθουν υπερβολικά ισχυροί) κι έχουν, ταυτόχρονα, περιθώρια να κάνουν υποχωρήσεις (αφού δεν νιώθουν υπερβολικά ανίσχυροι).Γι’ αυτό και δεν είναι συνηθισμένο να προκύπτει μια μόνιμη λύση μέσα από διαπραγμάτευση. Είναι η εξαίρεση μάλλον, παρά ο κανόνας. Διότι πρέπει να βρίσκονται και οι δύο πλευρές σε αυτή την «ενδιάμεση κατάσταση». Αλλά αυτό συμβαίνει σπάνια. Εδώ συχνά υπεισέρχεται και ο παράγοντας «χρόνος»: Καμιά φορά η μία πλευρά μπορεί να μη νιώθει αλαζονική, αλλά προσδοκά να κερδίσει αρκετά ακόμα, στο μέλλον. Συνεπώς δεν έχει κίνητρο να έλθει σε συμβιβασμό τώρα. Ενώ η άλλη πλευρά μπορεί να μη νιώθει απελπισμένη, αλλά φοβάται ότι αν έλθει σε συμβιβασμό, μπορεί να χάσει ακόμα περισσότερα, αργότερα. Βλέπουμε, λοιπόν, ότι ακόμα κι αν η διαφορά στην αίσθηση ισχύος των δεν πλευρών δεν έχει φτάσει στα άκρα (αλαζονείας κι απελπισίας), πάλι αρκούν διαφορετικές προσδοκίες για το μέλλον, για να ακυρώσουν μια διαπραγμάτευση.

Για να υπάρξει διαπραγματευτική λύση, είναι απαραίτητο αμφότερες οι πλευρές να βρίσκονται πολύ κοντά σε αίσθηση ισχύος. Κι ακόμα είναι απαραίτητο να έχουν πειστεί αμφότερες, ότι ο χρόνος κυλά υπέρ τους, αν τα βρουν - όχι αν αφήσουν σε εκκρεμότητα τη διαφορά τους. Αυτό είναι μάλλον σπάνιο. Κι αυτός είναι ο λόγος που έχουμε πολλά διεθνή προβλήματα ανοικτά. Και σπάνια έχουμε διαπραγματευτικές λύσεις από τις οποίες προκύπτουν μόνιμες και σταθερές συμφωνίες. Έτσι, η Τουρκία δείχνει σήμερα αδιαλλαξία έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, γιατί νιώθει ιδιαίτερα ισχυρή, δηλαδή από αλαζονεία. Ενώ τα Σκόπια δείχνουν αδιαλλαξία έναντι της Ελλάδος, για τον ακριβώς αντίθετο λόγο: γιατί νιώθουν μεγάλη ανασφάλεια.

Η ανασφάλεια των Σκοπίων

Τα Σκόπια γνώριζαν εξ αρχής ότι ήταν ένα πολυεθνικό κράτος, που προσπαθεί να υπάρξει ως «εθνικό κράτος-Μακεδόνων». Ο ψευτομακεδονισμός του ήταν η μόνη συγκολλητική ουσία ενός συνονθυλεύματος, αποτελούμενου από σλαβικούς πληθυσμούς που δηλώνουν «Μακεδόνες» και νιώθουν Βούλγαροι, από άλλους σλαβικούς πληθυσμούς που δηλώνουν «Μακεδόνες», αλλά νιώθουν ξεχωριστή εθνότητα (μη Βούλγαροι και μη Έλληνες) κι από Αλβανόφωνους που αντιμετωπίζουν τη «Μακεδονική ταυτότητα» ως σκέτο γεωγραφικό προσδιορισμό και νιώθουν Αλβανοί.

Το Μακεδονικό ιδεολόγημα, μπορούσε να λειτουργήσει συγκολλητικά στο μέλλον, μόνο αν προσλάμβανε χαρακτηριστικά αλυτρωτισμού: δηλαδή αν διακήρυσσε την ύπαρξη «υπόδουλων Μακεδόνων» εκτός συνόρων και προσέβλεπε την «απελευθέρωσή» τους. Για να υπάρξει ως «ενιαίο έθνος Μακεδόνων» ένα συνονθύλευμα πληθυσμών - που δεν ήταν ούτε «ενιαίο» ούτε «έθνος Μακεδόνων» - θα ’πρεπε να προσλάβει χαρακτηριστικά του πιο επιθετικού αλυτρωτισμού σε βάρος των γειτόνων του. Κι αυτό έκανε το νεοπαγές κράτος, ήδη από το Προοίμιο του Συντάγματός του. Αμφισβητώντας η Ελλάδα το όνομα των Σκοπίων, αμφισβητούσε ολόκληρο το Μακεδονικό ιδεολόγημα. Και αποκρούοντας τον αλυτρωτισμό των Σκοπίων, ακύρωνε τη μόνη συγκολλητική ουσία του κράτους: τη μακεδονική ταυτότητα.

Τα Σκόπια ήταν αδύνατο να διαπραγματευθούν - πολύ περισσότερο να απεμπολήσουν - τη μόνη συγκολλητική ουσία τους. Γι’ αυτό και ουδέποτε δέχθηκαν οποιαδήποτε αλλαγή στο όνομά τους. Υπάρχει, βέβαια, η φιλολογία για το λεγόμενο «Πακέτο Πινέϊρο» που προτάθηκε, στην Ελλάδα το Μάρτιο του 1992 και απορρίφθηκε από την τότε Ελληνική Κυβέρνηση (Μητσοτάκη) κι από το Β΄ Συμβούλιο Αρχηγών. Η πρόταση εκείνη ήταν «Νέα Μακεδονία», αποτελούσε προσωπική εισήγηση του κ. Κουτιλιέϊρο, βοηθού του κ. Πινέϊρο, και πριν απορριφθεί από την Ελλάδα είχε ήδη απορριφθεί από τα Σκόπια. Αυτό το ομολογεί ο ίδιος ο κ. Κουτιλιέϊρο. Το επιβεβαιώνει ο κ. Πινέϊρο. Το επιβεβαιώνει και ο ίδιος ο Κ. Γκλιγκόροφ, στο βιβλίο του που εκδόθηκε πρόσφατα, όπου επισημαίνει ότι την πρόταση εκείνη Πινέϊρο-Κουτιλιέϊρο ούτε που την είχαν συζητήσει καν! Σκεφτείτε: Εκείνοι δεν το συζήτησαν ποτέ. Εμείς ακόμα κουβεντιάζουμε μιαν ανύπαρκτη «χαμένη ευκαιρία».

Μετά το 2001 η ηγεσία των Σκοπίων νιώθει ακόμα πιο ανασφαλής. Γιατί οι Αλβανόφωνοι της FYROM ξεσηκώθηκαν, έφτασαν ως τα πρόθυρα του εμφυλίου πολέμου και η γενική αιματοχυσία αποφεύχθηκε με τη Συμφωνία της Αχρίδας. Η Συμφωνία εκείνη προβλέπει ότι οι Αλβανοί γίνονται πλέον «συστατική εθνότητα» της FYROM. Από τη στιγμή που η FYROM αποτελείται από δύο συστατικές εθνότητες τους Αλβανούς και τους λεγόμενους «Μακεδόνες» - παύει να είναι πλέον ενιαίο εθνικό κράτος «Μακεδόνων». Ο ψευτομακεδονισμός, ως συγκολλητική ουσία του κράτους, υπέστη αποφασιστικό πλήγμα και μάλιστα στο εσωτερικό του.

Μετεξέλιξη η διάσπαση

Το βασικό πρόβλημα, πλέον, αφορά όχι το όνομα, αλλά την ίδια την υπόσταση της FYROM. Κι είναι πρόβλημα για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής:

Είτε η FYROM θα μετεξελιχθεί σε Ομοσπονδία καντονίων, διαφορετικής και διαχωρισμένης εθνολογικής σύστασης - κατεύθυνση που προεξοφλεί η Συμφωνία της Aχρίδας.

Είτε θα διαμελιστεί, με την Αλβανική περιοχή του Τετόβου να αποσχίζεται από τη FYROM και να ενώνεται με το Κόσσοβο (ή απευθείας με την Αλβανία). Η επερχόμενη ανεξαρτησία του Κοσσόβου, οδηγεί προς αυτή τη δεύτερη λύση.

Εν όψει αυτών των εξελίξεων, η κυβέρνηση των Σκοπίων νιώθει απόλυτα ανίσχυρη. 

Η ύπαρξή της απειλείται από την επικείμενη ανεξαρτησία του Κοσσόβου. 

Η μετεξέλιξή της προεξοφλείται από την Συμφωνία της Aχρίδας. Η Κυβέρνηση των Σκοπίων δεν είναι σε θέση να επιτρέψει ούτε τον διαμελισμό της χώρας ούτε την μετεξέλιξη του κράτους σε Ομοσπονδία (που μπορεί να ανοίξει το δρόμο για ειρηνική απόσχιση των Αλβανών αργότερα). Η εκκρεμότητα της ονομασίας με την Ελλάδα απλώς επιτείνει τα αδιέξοδα των Σκοπίων. Αν απεμπολήσουν το «συνταγματικό τους όνομα», απλώς επιδεινώνουν την ήδη επισφαλή θέση τους.

Η πραγματική διαπραγμάτευση που «καίει» τα Σκόπια είναι με τους Αλβανούς του Τετόβου που επιδιώκουν απόσχιση, και με τους Δυτικούς που πιέζουν για ειρηνική μετεξέλιξη των Σκοπίων σε Ομοσπονδία, κατ’ εφαρμογή της Συμφωνίας της Αχρίδας, για να αποτραπεί η απόσχιση του Τετόβου. Μέχρι να λυθεί αυτό το πρόβλημα τα Σκόπια δεν διαπραγματεύονται τίποτε.. Όταν θα ξεσπάσει η κρίση του Τετόβου, τα Σκόπια θα διαπραγματεύονται τα πάντα.

Συνεπώς, μέχρι να φτάσουμε στο σημείο εκείνο, κάθε διαπραγμάτευση με την Ελλάδα είναι μάταιη. Και κάθε υποχώρηση της Ελλάδας, περιττή και επιζήμια. Όταν θα τεθεί το πρόβλημα μετεξέλιξης ή διαμελισμού των Σκοπίων, τότε η κυβέρνησή τους θα είναι έτοιμη να διαπραγματευθεί τα πάντα. Πολύ περισσότερα από μια «σύνθετη ονομασία».

Όποιος ενδιαφέρεται σοβαρά για διαπραγματευτική λύση, αναζητά και την κατάλληλη στιγμή, το περιβόητο timing. Η κατάλληλη στιγμή είναι όταν τα Σκόπια τεθούν έμπρακτα μπροστά το δίλημμα: Ομοσπονδιακή μετεξέλιξη ή διαμελισμός.

Τότε θα αναγκαστούν να αλλάξουν το Σύνταγμά τους, για να γίνουν Ομοσπονδία και να αποφύγουν το διαμελισμό. Και τότε θα τεθεί ζήτημα αλλαγής και του Προοιμίου του Συντάγματός τους και της «συνταγματικής τους ονομασίας». Πολύ περισσότερο που στο νέο (Ομοσπονδιακό) Σύνταγμα και στο νέο όνομα θα έχουν λόγο και οι Αλβανοί του Τετοβου, για τους οποίους το ψευτομακεδονικό ιδεολόγημα δεν λέει τίποτε.

 Συμπεράσματα
* Μπορεί στο θέμα της ονομασίας ο χρόνος να κυλά υπέρ των Σκοπίων, αλλά στο μείζον θέμα της ύπαρξής τους, ο χρόνος κυλά σε βάρος τους.

* Το βασικό που τους ενδιαφέρει είναι η ύπαρξή τους, όχι το όνομά τους.

* Το δίλημμα που τους τίθεται είναι αν θα διαμελιστούν ή θα μετεξελιχθούν σε Ομοσπονδία για να αποφύγουν το διαμελισμό.

* Μέχρι να τεθεί αυτό το δίλημμα από τα πράγματα (με την ανεξαρτησία του Κοσσόβου), τα Σκόπια δεν είναι διατεθειμένα να διαπραγματευθούν το παραμικρό. Όταν θα τεθεί από τα πράγματα αυτό το δίλημμα, τα Σκόπια θα είναι υποχρεωμένα να διαπραγματευθούν τα πάντα.

* Η κατάλληλη στιγμή για διαπραγμάτευση δεν είναι τώρα, αλλά τότε. Διότι τότε η Ελλάδα θα μπορεί να αποσπάσει πολλά, ενώ σήμερα δεν μπορεί να αποσπάσει τίποτε. Κι αν θέλουμε να δείξουμε «ευελιξία», η κατάλληλη στιγμή θα είναι τότε, όχι τώρα.

Το πρόβλημα που μπορούν να καταλάβουν όλοι οι άλλοι, αφορά τη διεθνή σταθερότητα: Ότι έχουμε δίπλα μας μια χώρα που για να παραμείνει ενωμένη η ίδια είναι υποχρεωμένη να κανοναρχεί ένα επιθετικό σωβινισμό, είναι αναγκασμένη να προσχωρεί σε ένα απροκάλυπτο "αλυτρωτισμό". Κι ο σωβινισμός είναι επικίνδυνος, ανεξαρτήτως μεγέθους εκείνου που τον διακηρύσσει, διότι είναι «μεταδοτικός». Όπως κι ο ψευδο-αλυτρωτισμός είναι επικίνδυνος, διότι λειτουργεί αποσταθεροποιητικά.

* Το όνομα της Μακεδονίας είναι παράγωγο αυτού του γενικότερου προβλήματος. Δεν μπορούμε να το δεχθούμε, διότι απλούστατα δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε έναν ψευδο-αλυτρωτισμό που στρέφεται εναντίον μας. Κι ακόμα δεν μπορούμε να απεμπολήσουμε το δικό μας δικαίωμα στην εθνική μας κληρονομιά. Διότι αν το κάνουμε σήμερα, αύριο δεν θα μπορεί η Ελληνική Μακεδονία να χρησιμοποιεί τον όρο αυτό για να αυτό-προσδιοριστεί.

* Το πρόβλημα του ονόματος θα λυθεί μόνο όταν μετεξελιχθεί η ίδια η FYROM σε Ομοσπονδία για να μη διαμελιστεί, ή αρνηθεί να μετεξελιχθεί και αναπόφευκτα διαμελιστεί. Ως τότε καμία λύση δεν είναι εφικτή. Κι αν επιχειρηθεί, θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα, δεν θα λύσει κανένα από τα ήδη υπάρχοντα.

Δεν χρειάζεται να αγωνιούμε, λοιπόν, για το πώς θα ονομάζεται αύριο, ένα κράτος που δεν ξέρει το ίδιο αν και πώς θα υπάρχει. Δεν χρειάζεται να βιαζόμαστε «να κλείσουμε, όπως-όπως», ένα πρόβλημα που ήδη το λύνει η ζωή με τη διάλυση ή τη μετεξέλιξη των Σκοπίων σε Ομοσπονδία. Και δεν χρειάζεται να κάνουμε αβάστακτες υποχωρήσεις σήμερα, όταν η άλλη πλευρά δεν μπορεί να διαπραγματευθεί τίποτε, ενώ αύριο θα αναγκαστεί να διαπραγματευθεί τα πάντα.

Χ.Λ.